Archive for November, 2007

Binnenkort komt er een functie vrij in het Muzenmuseum. Wij zoeken iemand voor de functie van suppoost.

Beschrijving persoon: Een goedlachse danwel streng kijkende dame van 20-37 jaar oud. Literaire aspiraties, al dan niet waargemaakt. Geen witte sokjes type, bril mag. Poeziegewijs sterke voorkeur voor Russische, Amerikaanse danwel Oost Europese poezie. Niet al teveel Rilke, s.v.p., met mate doseren. Krullend haar, lederen bekleding en/of kalligrafische fetishismes zijn een pro.

Functievereisten:

* Bewaken van de al prominent aanwezige muzen in het museum
* Het verrichten van uitdagende handelingen naar de bezoeker toe
* Schoppen, slaan, prikkelend beledigen.

Beloning:

* af en toe een gedicht, bij goed weer.

Mensen die zich aangesproken voelen voor deze functie kunnen een CV danwel kennismakingsbrief met of zonder foto mailen naar m.benders@gmail.com

In April 2008 verschijnt bij Uitgeverij Nieuw Amsterdam mijn dichtbundel
‘Karavanserai’, een dichtbundel met 66 gedichten in vier delen, zie:

Nieuw Amsterdam

Mensen die de bundel graag zouden willen bespreken kunnen onderstaand
aanmeldingsformulier invullen:

Aanvraag Recensie exemplaar

Zij ontvangen dan een gratis recensie exemplaar van de bundel per post.
Deze aanbieding is niet alleen bedoeld voor reguliere media maar ook voor
mensen die het boek graag willen bespreken op een weblog of website.

Met vriendelijke groet,

Martijn Benders

De schrijver/vertaler Rob van Erkelens heeft de Pé Hawinkels pionierprijs gewonnen. Van Erkelens schreef o.a. het boek ‘Het uur van lood’ en vertaalde poezie van Trakl en een boek van Nick Cave.

Ik heb Rob ooit ontmoet toen ik in 1993 (?) de Meervaart Literatuurprijs voor jongeren won. Hij zat toen namelijk in de jury. Ik was een jaar of 22 en was op komen draven met mijn ouders en mijn goede vriend en aartsmuze Olga. Van Erkelens kwam erg symphatiek over en liet weten het gedicht ‘Mongools zilver’ waarmee ik die prijs toen won erg goed te hebben gevonden. Een ander jurylid, waarvan ik de naam niet meer helemaal voor de geest kan halen (Jan Eickelkamp? Eickelboom? Iets dergelijks? of een andere Jan?) liet me na afloop weten dat hij niet geloofde dat ik dit gedicht daadwerkelijk bij die tekening van (Sylvia Webe? Sylvia Weve?) had geschreven. Dat vond ik toen nogal cru want dat was wel degelijk het geval, ik was er zelfs midden in de nacht voor opgestaan omdat er een idee in mijn hoofd schoot. Dit was het gedicht waar het toen om ging:

Mongools zilver

Vallende ster in een stoel.
Ik, ik ben de maan. Scherf

van geluk. Mijn glimlach
leunt vermoeid tegen
voorbijgangers aan.

Mijn tanden torenen
als haaievinnen boven
mijn lippen uit

Blanke kat die schreeuwt
op het dak van het universum

Het is maar een naam,
mongools zilver,
het is maar schaduw,
schaduw van fluweel.

Veel vrienden hier vragen vaak of ik Karavanserai ook naar het Turks ga laten vertalen. In eerste instantie stond ik daar welwillend tegenover maar als je dit soort berichten leest zakt de moed je toch wel in de schoenen.

Het zou een redelijk riskante onderneming worden, immers: ik woon hier en ben onderhevig aan de Turkse wetten die, zoals ze nu zijn, genoeg grond bieden om me op basis van zeer abstracte begrippen jaren achter de tralies te laten verdwijnen. En aangezien er genoeg in mijn bundel staat waar een fundamentalist aanstoot aan zou kunnen nemen denk ik dat ik voorlopig maar even van zo’n vertaling afzie, tenminste tot die nieuwe wet door het Turkse parlement is aangenomen. Laten we hopen dat dit spoedig zal gebeuren. Ik ga wel, eventueel met externe hulp, een Engelstalige versie van Karavanserai maken.

Een ding wat in de westerse media ecter wat onbelicht blijft: het is geen directe politieke censuur die hier van kracht is. Het gaat om een oude wet die het voor derden mogelijk maakt mensen voor de rechter te dagen als er sprake is van ‘belediging van de turkse identiteit’ of ‘belediging van religieuze waarden’. Nederland heeft, naar mijn weten, zelf ook nog dergelijke wetten al worden die in de praktijk weinig gebruikt, maar theoretisch bezien kan in Nederland ook iedereen me voor de rechter dagen als hij vind dat ik zijn God belaster. Dat nuanceert de zaak dus wel een beetje. De reden dat de Turkse politiek niet echt haast maakt met die wetswijziging is dat de Turkse wet geen uitzonderingspositie voor Ataturk gecreeerd heeft zoals wij dat gedaan hebben met ons Koningshuis. Dat maakt dat het afschaffen van de wet Ataturk ‘vogelvrij’ maakt en dat is juist weer een enorme bedreiging voor het secularisme, tenminste, zo ziet men dat dan. Het is dus allemaal niet zo eenvoudig als de westerse media het pogen af te schilderen.

Prachtig geanimeerd, dit gedicht van Billy Collins. In de categorie beste sigarettenanimatie ooit:

Met de voltooing van deel 4 gisteren heb ik nu de ruwe versie van het boek klaar.
Dat betekent dat ik geen nieuwe werken meer ga schrijven maar nu de fijne
puntjes in de bestaande gedichten ga nalopen en/of wijzigen.

Definitieve tracklist van deel 4 is nu:

De rubberen kamer

46. Doodlopend water
47. Schietgebed
48. De dictator eet suiker
49. Bijbelstut
50. Diepzeegedicht
51. Faust
52. Stigma
53. Onkruid wieden in de hel
54. De rubberen kamer
55. Geluidsdemper
56. Biechtvader
57. Hoe God ruikt
58. Ruimen
59. Pitsjoesjkin zet een bord op
60. Kerkbellen over het bloothooi
61. Op de bodem van het zwembad
62. Barracuda
63. Maritiem Kabinet
64. Het geklopte lam
65. De gouden munt
66. Orcus

For you have suffered rain and cold

Oh come and turn against me now
you monsters lurking, craving
and break your upward slanting way
through corridors that cave in,
come, push unhindered and unchecked,
with “fire,fire!” on your lips,
invade the vastness of my nights
that cover you in heaps.

Come, tear off all that I have on,
don’t fail to strip me naked,
just take away my eyes and lips,
yours is my forehead, take it,
for you have suffered rain and cold
and starved in me so oft,
though rain and cold I’ve suffered too
with no food for me left.

Stammering din of victory,
a rebellion no one stifles,
like convicts’ tumult in a jail,
a mutiny of lifers!
A moment of keen happiness,
the last and first one ever:
there like a forest all aflame
I will but stand and quiver.

Janos Pilinszky – Translated by Istvan Totfalusi

Werktitel van deel 4 van Karavanserai: De Rubberen Kamer. Grote kans dat dit ook de
uiteindelijke titel wordt. Concept: het verenigen van macrocosmos met microcosmos.
In dit geval is de Macrocosmos de externe invloeden die ik als dichter gehad heb.
Het hoofdstuk bevat dus veel bewerkingen, gemixte invloeden, spookvertalingen,
maar ook oorspronkelijk werk. Voorlopige tracklist:

46. Diepzeegedicht
47. Maritiem Cabinet
48. Op de bodem van het zwembad
49. Oma
50. Bijbelstut
51. Faust
52. Stigma
53. Onkruid wieden in de hel
54. De rubberen kamer
55. Geluidsdemper
56. Hoe God ruikt
57. Biechtvader
58. Kerkbellen over het bloothooi
59. Pitsjoesjkin zet een bord op
60. De dictator eet suiker
61. De gouden maan
62. Het geklopte lam
63. De laatste opstand
64. Schateiland
65. Ruimen
66. Het leesbare mens

Ik ben er nu grotendeels al tevreden over, maar ik wacht nog op dit boek

Ik wil namelijk nog een uiteindelijke, visionaire invloed aan het boek
toevoegen en ik heb een voorgevoel dat ik in dit werk van Michaux iets
ga vinden wat me in staat stelt een soort grote ontknoping te
maken. Bijgelovig? Zou kunnen. Ik heb echter een sterk gevoel
dat dit boek iets heeft wat ik op dit moment nodig heb….

Ik ga hier een poging wagen de 10 voornaamste kenmerken van een goed criticus te formuleren, een en ander ook naar aanleiding van de discussie n.a.v. het stuk van Elsbeth Etty in de NRC. Wie hier een lang betoog verwacht komt bedrogen uit - tijdsgebrek is de oorzaak, het gaat mij er nu alleen om de kenmerken te formuleren.

De 10 voornaamste kenmerken van een goed criticus:

1. Hij weet nieuwe ontwikkelingen of stromingen te signaleren en loopt er niet als een mak paard achteraan. Dat wil zeggen: er zijn een aantal critici wiens enige bestaansreden het herkauwen en benadrukken van een aantal al in kritische kringen gelauwerde namen lijkt te zijn. Daar hebben wij geen critici voor nodig.

2. Op het oordeel van een goed criticus moet je kunnen vertrouwen. Dat betekent dat hij geen grote misstappen mag maken bij het beoordelen van nieuwe ontwikkelingen. Zulke misstappen geven immers blijk van een slecht vermogen tot inschatting en dat kan nooit een kenmerk zijn van een goed criticus.

3. Zijn drijfveer tot kritiseren mag nooit het etaleren van de eigen eruditie zijn. Er zijn bepaalde critici die elk gedicht op een zulkdanige wijze bespreken dat zij per definitie Homerus, Caudaceus, Dante, De Leuze en Wittgenstein in het gedicht zullen ontwaren, waarna hun bespreking voor 90% over voornoemde heerschappen moet lijken te gaan. Dit is geen kritiek maar vermomde ijdeltuiterij.

4. Een goed criticus heeft een scherpe smaak maar kan tegelijkertijd over zijn eigen smaak heenkijken. Hij laat zich niet beperken door zijn eigen smaak omdat hij bewust is van het feit dat deze per definitie een beperking is.

5. Een goed criticus heeft maling aan de lezers. Een dichter die gedichten voor de lezer schrijft is geen dichter en hetzelfde gaat op voor een criticus. Wanneer de criticus zich aan zijn publiek moet aanpassen is hij niet langer in staat een intellectuele voorhoede te vormen en wordt zijn oordeel door populariteit vertroebeld.

6. Een goed criticus let zowel op de details als op het grote overzicht. Iemand die alleen in staat lijkt werken op detailniveau te bespreken kan nooit een goed criticus zijn en datzelfde gaat op voor het alleen in groot verband kunnen bespreken van werken.

7. Een goed criticus beheerst de stijlkenmerken van de ironie tot in de puntjes.

8. Een goed criticus durft heilige huisjes omver te trappen.

9. Een goed criticus heeft een begnadigd vermogen tot zelfkritiek.

10. Een goed criticus heeft een grondige hekel aan slecht geschreven en onterechte kritieken.

Lees dit prima betoog van Samuel Vriezen, over de relatie tussen poezie en de wereld:

Poezie en de wereld

Nee, herstel: het is een geweldig betoog geworden. Vriezen is zich duidelijk als criticus sterk aan het ontwikkelen. Maar goed, het artikel waar hij dit stuk op baseert staat dan ook vol met ergerlijke kul…