Archive for September, 2008

Gunars Saliņš is een dichter uit Letland, geboren in 1924, die later naar Amerika verhuisde. Hij publiceerde zeven dichtbundels in zijn leven. Hier een engelstalig essay over zijn werk.

Lied

In de kou werd mijn stem ruw
en op een dag bevroor
mijn lied.

Ik dronk warme melk met honing
en las een simpel gebed op:
dat het lied terug mag komen, al was
het maar als geloei of gezoem van bijen.

Toen gebeurde het: op een nacht, toen ieder
die naar mij omkeek verdwenen was
braken uit het slachthuis aan de waterkant
de koeien los de straat in.

Dorstig loeiden zij de stad vol. In galop
met hun hete adem en lichamen
smolten zij de sneeuw van ramen en takken,
van de wolkenkrabbers en pleinen.

Ik gooide het raam open – het gebrul
kaapte mijn stem. De koeien dronken eruit
alsof het middag was en mijn stem een rivier,
zij doopten hun warme uiers in mijn lied -

hun warme uiers in mijn lied.

(Vertaald uit het Engels door M.H.Benders, oorspronkelijke vertaling Lars Saliņš)

De wereld gaat ten onder, de markt knarst zijn tanden, financiele giganten crashen en Clown Bassie neukt er als een beest op los na elk optreden. En wat doet Benders dan? Die zet natuurlijk een plaat op van Edmundo Ros and his Orchestra. Bij voorkeur deze:

Dit is echt een geweldige serie platen, en deze nr 10 doet het helemaal goed. Dit is oude Big Orchestra Latin swing op zijn best. Bij muziek vind ik het omgevingselement altijd een grote rol spelen. De omgeving waarin je je waant als je een plaat draait. Draai dit en je ziet jezelf in een van de nachtclubs in Zuid Amerika zitten, net na de grote depressie, en mensen dansen, drinken en neuken hun net opgenomen spaargeld er rokend doorheen.

Ben je meer iemand van de revolutie, dan is deze plaat met oude griekse Rembetika muziek meer iets voor jou:

Dit is Griekse underground muziek en muziek uit het criminele circuit. Veel nummers gaan over hashrokers, gokken en de lik. Een unieke plaat met veel zeer ontroerende nummers. Ook deze plaat doet het goed bij een lekkere Depressie.

Argus Libertos had een openlucht bibliotheek hier op het eiland en hij heeft recentelijk een bundel gedichten geschreven die ‘Troubadour’ heet. Ik heb er met de hulp van Vildan vandaag twee werken uit vertaald:

De afgrond

Alle meisjes staan bij het Doors concert.
Alle baardapen bij Jethro Tull.
Ze ontmoeten elkaar in de villa van Polanski.
Mijn oma komt uit Kayserie.
Ze is meer dan tachtig jaar oud.
Ze verzamelt koeienstront voor de nacht.
Rape-sex is het enige wat ze doet.
Ze heeft nog nooit in haar leven
een orgasme gehad.

*

Wie een ring geeft neemt een hol

Mijn liefje,
alleen zij vertelde mij
dat ze zo van vogels houdt.
Niettemin,
ik heb iedereen verteld
behalve haar
dat alle klootzakken
mij geneukt hebben.

Mensen die denken dat Turkije achterloopt op televisie of filmvlak: onzin. Het is het enige europese land met een eigen filmindustrie, met jaarlijks honderden grote films, enorme studios, 100 plus tv kanalen met kitsch in allerlei soorten en smaken. Ik kijk er nooit naar maar als ik kijk ben ik regelmatig geshockeerd door de inventiveit en agressiviteit van Turkse reclametechnieken.

Zo hebben de ‘normale’ kanalen regelmatig films maar gaan de Turkse studios daar doodleuk allerlei producten in zitten plakken. Zo kan het gebeuren dat je naar een leuke Western met John Wayne zit te kijken en er naast hem op tafel ineens een fles Yeni Raki staat, of dat er een Turkcell telefoon uit zijn zak steekt. Toen ik dit de eerste keer zag kon ik mijn ogen niet geloven. Wie gaat er nou het werk van een regisseur op dusdanige wijze verkrachten? Zouden die studios daar toestemming voor hebben? Dat zal wel niet. Ik kijk niet naar zulke films.

Vanavond zag ik weer een nieuw fenomeen en zat ik opnieuw met mijn ogen te knipperen. Op de Turkse televisie is een enorm populaire spelshow, een variant op dat ding met Robert Ten Brink Weekend miljonairs heet het geloof ik. Ze hebben een vast panel van een 14 mensen en een kandidaat die moet raden waar het miljoen zit. Plots, midden in het program, roept de presentator: ‘En daar komt de Pandaaaa!!!’ en meisjes lopen de studio binnen en laden de hele tafel vol met Panda ijsdozen. Alle panelleden krijgen een Panda ijsdoos uitgereikt en beginnen verplicht Panda ijs te eten. Een Panda Jingle klinkt en de panelleden zingen vrolijk mee. ‘Wat is jouw favorite Panda ijs mijnheer 1?’ vraagt de presentator en Panellid 1 laat weten enorm van bananenijs te houden. De scene eindigt weer met de jingle waarbij zowel presentator als panelleden uitbundig meelachen en dansen.

Brrrr! Dit leunt bijna tegen product placement fascisme aan, wat een agressieve reclametechnieken, zeg! Ik hoop dat de Nederlandse hilversumpimps hier niet aan zullen durven….

Op de Engelstalige Loewak van vandaag een open brief van mijn hand gericht aan de Bush administratie. Ik toon erin onomstotelijk aan dat juist de poezie keihard door de politiek moet worden aangepakt. Binnenkort ga ik ook een Nederlandse versie maken die ik dan aan Balkenende en de Nationale coordinator terreurbestrijding ga sturen. Tot die tijd kunnen jullie de Engelstalige versie lezen:

An Open letter to the Bush administration

We leven in een tijd waarin Batman literatuur is geworden, zoals ik in dit artikel schreef, en waarin boertsige, botte kneuzen die nooit boeken lezen zich voor criticus uit kunnen geven, zoals mijn grote vriend Rutger Cornet de Groot hier demonstreert. Jammer dat het internet niet met toneelhaak wordt geleverd… ze zouden tenminste die muis-pointer eens als toneelhaak kunnen animeren!

Als er een God bestond

Als er een God bestond
zou ik bij hem thuis gaan dineren.
Geen stoplicht zou er staan maar een meidoorn.
Een engel kwam me halen met een auto.
Duiven gemaakt van mollige wolken
zullen over de vouwtafel fladderen.
Uit de lege kruiken zullen we
wijwater drinken en toosten op
de vrije wil. Zelfs als God
bijziend is zal hij de eeuwigheid
zien aankomen en als hij een taalknobbel heeft
kan hij heilige gedichten voor nog heiliger
anthologieën vertalen heiliger dan
de heiligste eerste druppel uit welke
een rivier ontsprong.

Later gaan we samen fietsen, God en ik.
Over kersenbomen, over het landschappelijk paradijs.
De dekstro der aarde staat al in vazen gereed.
Prooidieren liggen op het braakland.

Uiteindelijk stapt God van zijn fiets af en zegt:
hij is het,
die God is.

Hij pakt zijn verrekijker uit zijn zak. Hij beveelt me
de aarde te aanschouwen. Hij vertelt me
hoe dingen zo gebeuren konden,
hoe lang hij zijn kunsten al bedrijft
en hoe onfeilbaar hij zakte met de wereld,
miniscule vliegtuigjes van ideeen lancerend
vanuit zijn Vacuum. Als God een gelover was
bad hij tot zichzelf voor de eeuwige hoop.

Ossen dragen de zon op hun hoorns.
De vouwtafel wiebelt op zijn poten.
Ik krijg mijn medicijnen van God
en ik zal genezen
nadat ik overleden ben.

(Vertaald uit het Engels door M.H.Benders, oorspronkelijke vertaling Magnus J. Kryriski)

Fenomenale video dit, check vooral de drummer op 5.38 – he’s the man! – en de funky djembe speler en saxophonist……

Vandaag in de Recensent, mijn recensie van het boek ‘ De Geboorte van Sisyphus’ van Miroslav Holub, recent verschenen bij de Bezige Bij:

Lees de recensie

“Ze zijn vooral bang van het licht” zegt ze,
trekkend aan een zwarte kousenband. “Zij vrezen de mensen,”
(ze opent een pakje sigaretten) “en hun eigen volgelingen.”
Ze propt een been op de railing van het bed:
“Ze zijn paranoide. Ze gluren achter gordijnen vandaan.
Ze nodigen me uit te komen parachutespringen,
voor kogelvrije cocktails in besloten gelegenheden.
Als er een noodgeval is dan ontbieden zij.
Ik heb hier een bundeltje notities.
Fotos. Bekroningen. Krantenknipsels.
Die daar links is dood. Neergeschoten.
Officieel bezit ik een trouwjurken verhuurbedrijf.
Deze jurken hebben menig revolutie overleefd,
hebben menig liefde zien omkeren.
In sommige kun je nog het klapwieken
van het hart horen. Kooien van witte volanten,”
- zegt ze, de rouge op een wang bijpoederend.
“Na vele jaren verliezen zij hun glans
en verzakken rond de schouders.” Ze steekt
een sigaret op. “Om mij te amuseren vrat
een zekere generaal al zijn insignes
van zijn uniform af. Zulke klanten
stellen wij op prijs, in deze onverschillige tijden
waarin het aanzicht van een zwarte zwaan
een slecht voorteken is geworden.

(Vertaald uit het Engels, Engelse vertaling Karen Kovacik)

Ewa Lipska (1945, Krakow) is een van de belangrijkere stemmen van de generatie nieuwe Poolse dichters uit de jaren 80. In 1986 verscheen haar verzameld werk in het Pools.

Zie ook deze meanderpagina over Ewa Lipska