Archive for November, 2008

Ik ben laatste jaren in een terrasdier veranderd. Terrasdieren zijn verdwaalde huisdieren, die goed zijn voor de economie. Dat gaat gepaard met een enorm plichtsgevoel, elke morgen word ik wakker met het idee dat ik de lokale economie draaiend moet houden. Het terrasdier is de mens in zijn meest religieuze vorm: het terrasdier is de kenniseconomie avant-la-lettre – het terrasdier bloemleest het bestaan zelf, zonder enige relevantie aan zichzelf toe te kennen. Het terrasdier weet niet eens dat het bestaat.

Monday, Dec 1
Partly Sunny
Partly sunny and mild
Low: 12 °C
High: 18 °C

Tuesday, Dec 2
Mostly Cloudy
Mild with increasing clouds
Low: 16 °C
High: 18 °C

Wednesday, Dec 3
Mostly Cloudy
Mostly cloudy and warm
Low: 15 °C
High: 21 °C

Thursday, Dec 4
Cloudy
Cloudy and warm
Low: 14 °C
High: 21 °C

Vanavond heb ik met wat vrienden de nieuwe Coen Brothers gekeken, ‘Burn After Reading’, overigens met dank aan Rusland. Ik heb bijna de gehele lengte van de film met lachkrampen gekeken. ‘Burn after Reading’ is een geniale parodie van de Coen brothers op een maatschappij die compleet van de complottheorieen aan elkaar hangt. Bijna elke speler in de film is ervan overtuigd dat ze bespioneerd, genaaid, gevolgd of slachtoffer van een complot zijn. Op de achtergrond opereert de echte CIA, die alles in de gaten houden en middels gortdroge rapportages aan elkaar laten weten dat ze er ook niets meer van begrijpen.

John Malkovich in een Coen Bros film is zowiso al een orgasme, natuurlijk, maar vooral Brad Pit, van wie ik doorgaans geen groot liefhebber ben, is hilarisch en ook Clooney komt eens echt goed uit de verf.

Enige twijfelpunt is of deze film nu leuker of minder leuk is dan the Big Lebowski. Ik neig ernaar hem leuker te vinden, maar hij heeft wel een minder coole soundtrack.

Zover ik het heb begrepen heeft Olaf Risee de handdoek in de ring gegooid, na jarenlang op vrij keurige wijze via respectievelijk ‘Risee in Letterland’ en later ‘In Letterland’ een prettig leesbaar poezie-periodiek neer te zetten. Directe aanleiding voor zijn capitulatie is de foto die Ilja Pfeijffer van zichzelf online heeft geplaatst. Uit chats met Risee kan ik opmaken dat hij zich, mede dankzij deze foto, niet langer met de Nederlandse poezie wenst te associeren.

Dat is jammer want In Letterland was nu juist de enige plek op het internet waar men nog op enigszins serieuze wijze poezienieuws bracht, zonder de dikke opsmuk van een achterliggend uitgeverijtje dat alle aandacht naar zich toe wil trekken, zonder de realpolitik van amateuristisch ellebogenwerk dat zich manifesteert als een selectieve smaak en zonder de snerende kleinzieligheid van de kruideniersrecensent. Een goede tegenhanger voor de Contrabas, dus.

Maar ja, het blijft poezienieuws. Breukers hoeft zich geen zorgen te maken dat Loewak in het gat gaat springen wat In Letterland achterlaat: dat gat is mij te klein, en nieuws is per definitie geen creatief medium: het is de sier maken met het werk van anderen. Het stelt eigenlijk niks voor.

Al sinds de jaren 60 wordt de poezie als het probleemkind van de cultuurwereld neergezet, een erfenis van de 60′ers, 50′ers en 40′ers die mijn generatie voorgingen. Een generatie waarmee ik. op enkele eenlingen als Ouwens na, eigenlijk weinig opheb. Gelukkig zijn er in de Nederlandse poeziewereld genoeg eenlingen die hun eigen baantjes trekken om de poezie niet helemaal aan de wilgen te hangen: mensen als Duinker, Verhelst, Bruinja, Oosterhoff, en ga zo maar even door. Feitelijk is er eigenlijk niets mis met de Nederlandse poezie. De productie is goed op peil en er wordt poezie van behoorlijk niveau geschreven.

Waarom dan steeds die boodschap dat er iets niet in orde zou zijn in de poeziewereld? Mijns inziens heeft die ‘herrieboodschap’ dezelfde functie die die foto van Pfeijffer ook heeft: het is de fetishistische beweging van de onderlaag van de poeziewereld, de mensen die het niet van hun talent moeten hebben. Wat er ontbreekt in de poeziewereld is precies hetzelfde wat ontbreekt in alle disciplines en lagen van de maatschappij: autoriteit en visie. Juist daarom weet een clown als Pfeijffer, een man die op zijn best de Jeff Koons van de Nederlandse poeziewereld genoemd kan worden (omdat hij consistent alleen edelkitsch produceert) – juist daarom krijgt zo’n man een ambassadeursfunctie toebedeelt.

Mag dat dan niet, kitsch produceren? Oh jawel – sterker nog, het is zo goed als onmogelijk kitschvrije poezie te schrijven. De laatste bundel van Verhelst scheert ook af en toe langs de rand van de kitsch en ook Karavanserai doet dat, wellicht te bewust, op diverse plekken. Het probleem is hier dan ook niet zozeer dat het kitsch betreft maar dat het kitsch is die zich niet bewust is van zichzelf. Want dat kun je Pfeijffer juist aanwrijven: elke keer als hij zijn mond opendoet komt er iets uit wat eigenlijk zijn eigen werk tegenspreekt. Hij schrijft geen hermetische, moeilijke poezie, namelijk. Hij schrijft juist uiterst begrijpelijke edelkitsch. En dat mag van mij best, maar saboteer dan niet steeds je autoriteit door te pogen het tegendeel van jezelf te zijn.

Juist daarom gaat de man natuurlijk naakt op zijn boeken staan, zit hij suf in een leeg online kantoor in second life te niksen: het is een autoriteit die constant zichzelf moet saboteren, omdat de hopeloosheid op de loer ligt. Dezelfde hopeloosheid waarmee 5000 kilometer verderop een jonge vrouw met een gordel bommen om zich opblaast: de machteloosheid werkelijk iets te veranderen.

Tijd voor wat cultuur:

En nu we het toch over de Dead Kennedies hebben – zulke oprecht kwade en intelligente stemmen vind je hedentendage moeilijk nog terug, hier het geweldige ‘Triumph of the Swill’ wat mij altijd een heerlijke opkikker geeft:

‘Music is banned in Khomeini’s Iran
on the ground that it stimulates the brain.
We done him one better in the land of coke and honey
using music to put people’s brains to sleep’

“Triumph Of The Swill”

Life can only get better
All you need to do is fall in love
Everyone else has fun but you
Buy that fun you’ll fit in too

Dance your problems away
GOVERNMENT MUSIC
Cheap escape to that mind-control beat
GOVERNMENT MUSIC
Mellow out-Life’s too hard
You don’t even want to think

See the macho cock-rock metal heroes
Vomit fire out of their big mouths
Shake your fists obediently
Make Leni Riefenstahl real proud

See the Aryan bozo with the red guitar
Parachute on the White House lawn
Gonna bomb the commies with his air guitar
So dumb he can’t drive 55

Like Bing Crosby before them
GOVERNMENT MUSIC
Too idiotic to be real
GOVERNMENT MUSIC
You want it loud?
We’ll make sure it goes nowhere
So you won’t get ideas

Triumph of the swill
Triumph of the swill
Triumph of the swill
Triumph of the swill

Music is banned in Khomeini’s Iran
On the grounds that it stimulates the brain
We’ve done him one better in the land of coke & honey
Using music to put people’s brains to sleep

Ever wonder why commercial radio’s so bad?
It’s ’cause someone upstairs wants it that way
If the Doors or John Lennon were getting started now
The industry wouldn’t sign ‘em in a million years

So what do we get
GOVERNMENT MUSIC
Christian censorship and taxed blank tapes
Shoppers strung out on our false hopes
Will flock to obey

Triumph of the swill
Triumph of the swill
Triumph of the swill
Triumph of the swill

Het probleem met iemand als van Bastelaere is dat de beste man zo vreselijk middelmatig in zijn experimenteel-zijn is. Als ik bloemlezingen zou moeten maken zouden die er op volgende wijze uit komen zien:

* 300 jaar Nederlandse poezie – Met als enige bijdragende dichter: M.H.Benders

* Een overzicht van de Nederlandse poezie in 1000 en nogwat gedichten

(en dan vervolgens alleen die fragmenten uit gedichten opnemen die je goed vind)

Bloemlezingen zijn uiteraard intrinsiek absurd: de smaak als totalitair instrument, als regelgever, als grote roerganger. Maar hoe absurd ze ook mogen zijn, ze zijn toch ook handig: het is vaak in een bloemlezing dat je een stem tegenkomt die je nog niet kende, een stem die je raakt.

Een Canon, dat vind ik iets anders: het is jammer dat er geen onderscheid wordt gemaakt tussen canonieke bloemlezingen en ‘gewone’ bloemlezingen in online discussies. Een Canonieke bloemlezing is feitelijk minder absurd dan een ‘normale’ bloemlezing: juist omdat hij precies doet wat een bloemlezing moet doen: een dominante smaak die als regel moet gelden neerzetten.

Een normale bloemlezing is veel eigenaardiger: iemand zet zijn smaak voor poezie uiteen, maar zonder de pretentie dat deze enige leidende waarde heeft. Het uitzetten van die smaak is echter op zichzelf al een pretentie in die richting, en aldus is de bloemlezing die niet canoniek is een bloemlezing met een identiteitscomplex: hier is een smaak aan het woord die eigenlijk geen smaak wil zijn.

Interessanter is eigenlijk de discussie of een Canonieke bloemlezing in Nederland wel mogelijk is. En of wij, als klein kikkerlandje, eigenlijk niet al een overdosis bloemlezingen hebben. En de vraag of je eigenlijk niet veel interessanter bent als je in geen enkele bloemlezing bent terug te vinden. En ga zo maar even door: relevante vragen genoeg. Toch voorspel ik dat het volgende debat waar van Bastelaere bij gaat aanschuiven ‘Heeft de poezie nog wel toekomst’ gaat heten.

Vanavond schreef ik een artikel in het Engels over waarom de Verenigde Staten geen Globale Supermacht maar juist een Globale Underdog zijn:

http://www.loewak.nl/2008/11/24/the-global-superpower-is-in-fact-a-global-underdog/

Of ik poezie voor wou gaan lezen op een scholencomplex in Den Haag. Nee, natuurlijk niet. Ik ben fervent tegenstander van het onderwijzen van poezie op scholen. Naar mijn mening moet poezie zo snel mogelijk verboden worden op elke school in Nederland. Dichtbundels moeten, desnoods hardhandig, door de leraren worden geconfisceerd. Het hardop lezen van poezie moet binnen een radius van 300 meter van de school absoluut niet getolereerd worden.

Tijdens de lessen Nederlands doen we net alsof de poezie gewoon nooit heeft bestaan. Mocht er een slimmerik in de klas zitten die toch onverhoopt de poezie ter sprake brengt dan moet deze zo snel mogelijk en liefst hardhandig de mond gesnoerd worden.

Een explosieve stijging van de interesse voor poezie zal het gevolg zijn. ‘Poezie op School’ is een paradepaardje van de maakbare samenleving. Niet alleen tot mislukken gedoemd: het trekt de verkeerde types tot de poezie aan, het braafste jongetje van de klas dat vervolgens, 30 jaar later (waarschijnlijk uit pure seksuele frustratie) een essay over gevaarlijke poezie de wereld in slingert, waar dan rijen oudere uitgerangeerde MILFs van in katzwijm vallen.

Ik heb laatst dus 5 verzamelde werken gekocht, waarvan in elk geval Milosz geweldig is maar dat wist ik al, waarvan Seiffert tot nu toe me aardig bevalt maar de grootste ontdekking voor mij van de vijf is het verzamelde werk van Vicente Alexandre wat ik eigenlijk op de gok kocht. Als tiener had ik een Lorca adoratie, en ik vind nog steeds Lorca’s ‘Zigeunerromances’ en ‘Dichter in New York’ erg goede bundels, maar Lorca is wel wat kinderlijk. Alexandre is meer een soort Lorca voor volwassenen, lijkt het. De verzamelbundel die ik kocht heet ‘A longing for the light’, uitgegeven door Copper Canyon Press, met tweetalige gedichten en meerdere vertalers, een prachtig boek met bijzonder mooie poezie.

De Droom

Er zijn momenten van grote eenzaamheid
als het verbijsterd hart voelt dat het niemand liefheeft.
We gingen net rechtop zitten, uitgeput, de dag donker.
Iemand slaapt nog op het bed, als een kindje.
Misschien slapen wij nog wel…nee, we bewegen.
We zijn verdrietig en stil, buiten de constante regen.
Een ochtend van luie, ongelovige mist. Zo alleen!
We staren uit het venster. Kleren op een hoop,
de zware lucht, de trommelende regen. En de kamer
ijzig in deze harde winter die, buiten, net anders is.

En jij houdt je stil, je hoofd in je handen.
Je elleboog op tafel. De stoel, de stilte.
Het enige geluid is iemands trage adem,
de vrouw die, sereen en zo mooi, daar slaapt
en droomt dat jij haar niet lief hebt, en jij bent haar droom.

Vincente Alexandre / Vertaald uit het engels, Engelse vertaling Deborah Weinberger

Puur

Mijn ziel is zo weerzinwekkend puur
dat engelen erop rolschaatsen, de hele dag,
nullen en achten trekkend, zingen durven ze niet,
ook niet elkaars rokjes optillen terwijl de sneeuw
inzadelt en ik over jouw naakte borsten kots
komen er niets dan wolken, en niet eens witte
uit mijn mond, nee blauwe, vreselijk,  als de hemel
als licht uit een jongenskamer: oneindig!

Tieten en wolken, wolken en tieten,
zo puur, puur. Dit is de ziel
waar zelfs God niet tegen
biechten kan zonder
in slaap te vallen.

Dit ben ik, maar nu.

Martijn 19-11-2008