“heeft niks met … te maken”. Persoonlijk houd ik niet van deze retorische figuur, omdat ze een mogelijke gedachtenuitwisseling met de auteur ontwijkt. De auteur ziet een bepaald verband tussen democratieën en de mogelijkheid van politici om onbecritiseerd een mening te uiten die tegen die van het volk ingaat. De auteur probeert dat te beschrijven aan de hand van enkele voorbeelden, die wellicht onvoldoende zijn. Graag zou hij in plaats van de helaas zeer populaire taalfiguur “heeft er niks mee te maken” simpelweg lezen “uw observatie is onprecies en/of berust op onjuiste veronderstellingen”.
En daarvoor zouden dan redenen moeten worden gegeven, die een eventuele echte discussie over het verband dat boven wordt benoemd mogelijk maken. Inderdaad zijn er policiti die zich weinig aantrekken van de algemene mening van het volk en daar ook niet voor hoeven te boeten: Mitterand, Poetin, Berlusconi, allemaal figuren die op hun eigen manier genieën van de macht zijn. Inderdaad hebben zij meer formele macht dan bijvoorbeeld de presidenten van Duitsland en Israel, die onmiddelijk op het matje worden geroepen wanneer ze iets miszeggen.
De auteur wil geen waardeoordeel over de parlementaire democratie uitspreken, maar probeert de reikwijdte van wat politici “ongestraft” kunnen uitspreken in verband te brengen met het democratisch gehalte van een samenleving, dus de spreiding van de macht onder het volk. Dit is een analyse van het politiek-publieke discours die op zich onjuist kan zijn en gebaseerd op onjuiste uitgangspunten. Het idee van de auteur is juist, om dit op te werken en een gedachten-uitwisseling erover mogelijk te maken.
Dat parlementaire democratie niet de vorm van politieke organisatie is die de mensenrechten het meest respecteert, is een andere stelling, en zeker eentje die ik het waard acht serieus genomen te worden. Ik contrasteer de excuuscultuur met een islamistische republiek waarin de staatshoofden niet door de publieke opinie – laat staan door een parlement – ter verantwoording worden geroepen. Ik geloof dat deze tegenoverstelling gerechtvaardigd is. Ik geloof dat beide fallibele representatievormen van de “volonte de peuple” zijn, maar dat in de parlementaire democratie tenminste een traagheidsfactor is ingebouwd die al te excentrieke uitspraken en daden kan voorkomen.
Zeer graag voer ik een discussie over alternatieven voor de partijpolitiek. Op het gebied van de globale klimaatverandering lijkt het me zelfs rationeel serieus over een werelddictatuur na te denken die globaal en dwingend milieuvriendelijke technologie vordert. Dat echter de partijpolitiek op andere gebieden, gebieden die wel tot de verbeelding van de gemiddelde kiezer spreken, ook heeft uitgediend, betwijfel ik.
Ik denk dat we juist aan de opkomst van sociale “communities” in het internet kunnen zien hoezeer burgers aan democratische besluitvorming geinteresseerd zijn, en ook dat daarvoor de beste optie parlementaire pluraliteit is. Ik word graag tegengesproken.