Archive for April, 2009

Lucia (2007) van de jonge, zeer getalenteerde Cristóbal León (1980) is een magisch mooie animatie. Een stop-motion film (gemaakt met digitale foto camera) over Lucia die door een kamer woedt en raast, fluisterend herinneringen ophalend aan Luis haar liefde van vorige zomer. Haar stem is zacht en breekbaar, maar heeft ook iets onheilspellends, wat bevestigd wordt door het feit dat de kamer aan het eind van de korte film in puin ligt. Lucia verschijnt als houtskool figuur op de muur en in een scene stort er aarde uit haar mond over de vloer.

Het is deel van de drieluik ‘Lucia, Luis, y el Lobo’. In een ander deel wordt de kamer door Luis weer terug in de oorspronkelijke staat gebracht.

Kijk hier naar Lucia

Er zijn veel lege gebouwen te vinden in Berlijn. In Treptower park is er zelfs een groot spook pretpark. (Het was een pretpark tijdens de DDR, heeft daarna een tijd leeg gestaan, is vervolgens weer opgeknapt, maar toen wederom verlaten omdat de eigenaar schulden had en Duitsland uitvluchtte. Hij is uiteindelijk opgepakt toen hij drugs probeerde te smokkelen in een vliegend tapijt attractie).

Behalve lege gebouwen worden er ook veel gebouwen gesloopt, waardoor er op veel plekken grote gaten overblijven met aan weerzijdes ervan vaak gigantische kale muren; vrijplaats voor de graffiti kunstenaar.

Blu maakt er dankbaar gebruik van. Sommige van deze muren heeft hij beschilderd met schilderingen zo groot als de muur zelf. (Hij heeft dit proces op een filmpje vastgelegd; hij gebruikt een minihijskraan, waardoor hij samen met dat ding verwordt tot één grote kwast):

Blu maakt onder andere graffiti films die in grote hoeveelheden online te bekijken zijn. Een soort graffiti terrorist (vergelijkbaar met de ambush-straatkunstenaar Banksy). De figuren in onderstaande geschilderde muur animatie bijvoorbeeld, lijken van de muur af te komen, rollen over straat, en zijn in een continu veranderlijke interactie met zichzelf, en alles wat ze tegenkomen. Heb begrepen dat ‘Blu’ in het geval van dit filmpje een groep mensen was, die hier een week aan hebben gewerkt.

VADER

Ik slecht de betonnen palen het prikkeldraad
en plant de opgestookte ligusterhaag
weer terug in zijn hogere staat
ook het pad op voorspraak stijf bestraat
ontpel ik tot op zijn eerste laag
zichtbaar de knikkerpotjes, sporen
van fietsbanden en voetstappen die
nog niet zijn gezet maar nu al worden opgeraapt
want alleen verloren gaat wat wordt bewaard.

ik kijk de tuin in waar mijn vader
in het halfschemer aardappels rooit
hoewel het maart is en ’t nog niet dooit
ik loop het steegje af het stoepje op
vader roep ik vader vader vader
en weet dat ik ook nu niet nader
hij staat daar afgetekend uitvergroot
en haalt de schouders op dan is hij dood

Eddie Besselsen
VADER uit ‘Donkerstraat’
Hoenderbossche Verzen,Uden 1994

Vijfde Seizoen

In de spiegel van het raam breit oma
aan een auto, opa rookt pijp
uit een lantaarnpaal

Een vuilnisman kiept emmers leeg
Boven zijn schrijfbureau, een spreeuw
schijt op de staande klok. Het is
windstil op straat

De amaryllis bloeit en vrijt met
een reclamebord.
Over de schoorsteen -
mantel glijden twee slakken die
het doen. De blote hemel bloost
Lunchpauze, twaalf uur

Een wolk trekt aandacht door de zon
heel langzaam aan te kleden

Kamer en straat hernemen zich,
het raam wordt weer venster

Zolang er daglicht is,
bestaat het altijd durende seizoen

In de ontspiegeling van dit moment
Vloeien de dingen terug binnen de
maat van eigen werkelijkheid

Kees Hermis.
uit “Oud asfalt”
Hoenderbossche Verzen,
Uden 1998

Tijdelijk (weet niet hoe lang dat is) hier online te bekijken: War Rug, een poezie-film (20 min.) gebaseerd op een gelijknamig lang gedicht (van Francesco Levato).

“War Rug” is a work of documentary poetics in the form of a book length
poem. Multiple interwoven narratives explore life within zones of conflict
as viewed through the lens of current warfare. The narratives range from
passages inspired by journal entries, firsthand accounts, and news reports
to poetic constructs collaged from military doctrine, Freedom of Information
Act released government documents (like CIA interrogation manuals, and
detainee autopsy reports), and numerous other sources.

The film collages and juxtaposes archival source material with U.S. Military
footage in an exploration of alternative narrative interpretations of the
source text.

Bram Vreeswijk is performance- en video-kunstenaar. Zijn stukken vergen nogal wat van de toeschouwer; ze hebben altijd iets ongemakkelijks, wat niet verwonderlijk is gezien de invloed op zijn werk van psychoanalyse en fenomenologie. (Ik ben altijd gefascineerd geweest door dit fragment uit zijn stuk ‘De verdwijning‘ een interpretatie van de angstwekkende ‘vagina dentata’).

Vreeswijk onderzoekt de werking van perceptie, het afbreken van ideeën van identiteit, de mogelijkheden tot anders-worden, verdwijnen. Het publiek wordt bijvoorbeeld op verschillende manieren in zijn performances betrokken, waardoor (de bedoeling is dat) ze over hun rol in de situatie gaan denken en hun (machts) positie ten opzichte van de performer (dit gebeurt bijvoorbeeld door plaatsing van stoelen van de muur, gebruik van licht, kwetsbare opstellingen van performer).

Unheimlich dus, vaak ook beklemmend en soms redelijk psychedelisch zoals dit filmpje “Het verlangen Indiaan te worden”:

‘The experience’ doet me denken aan het begin van Maurica Blanchot’s roman Thomas de duistere (1941), waarin de hoofdpersoon die in zee zwemt, door het abstracte taalgebruik, nauwelijks nog te onderscheiden is van het water waarin hij rondzwemt:

Ik ben met stomheid geslagen, vandaag, en dat ligt heus niet alleen aan het feit dat ik vanmiddag de berg op ben gelopen om bij het klooster een fles wijn leeg te drinken. Nee, ik verbaas me over de berichten die ik lees uit letterenland.

Enerzijds houdt Thomas Vaessens, hoogleraar Moderne Letterkunde in Amsterdam, een pleidooi voor de democratisering van de literatuur. Ja, dat heeft u goed gehoord. Juist in een tijdperk waarin stilaan duidelijk wordt dat de democratie op zowel alle fronten pijnlijk gefaald heeft, tot stilstand is gekomen en we voor enorme dilemma’s staan op dit vlak komt Hoogleraar Vaessens vanuit zijn Ivoren Toren met de welhaast geniale observatie dat juist de literatuur ook maar eens moet democratiseren.

Anderzijds lees ik dat Schrijversorganisatie PEN (kunt u zich een kunstenaarsorganisatie die KWAST heet voorstellen?) bepaalde leden heeft geschorst omdat zij een paar gedichten van Karadzic hadden gepubliceerd. En dat mag niet. Want monsters mogen geen gedichten schrijven, en gedichten van monsters mogen niet gepubliceerd worden.

Deze twee verhalen markeren duidelijk de licht en schaduwzijde van het huidige literair establishment. Aan de lichtkant trompettert Vaessens vanuit zijn Ivoren toren blind de gebruikelijke belegen-humanistische nivellatie, terwijl aan de schaduwkant de Stasi van PEN/KWAST of welke kurkdroog mandarijnenfront ook bepalen wat wel en wat niet gepubliceerd mag worden.

Het is duidelijk een subsysteem dat opereert binnen het grotere systeem dat ons omringt, een systeem dat dit soort vogelverschrikkers nodig heeft om mensen in het gareel te houden. Vogelverschrikkers als Fritzl, Karadzic: het zijn feitelijk juist de pijlers van ons huidige systeem. De reden dat deze mensen bijna oneindig veel media aandacht krijgen is vanwege hun dienstbaarheid als afschrikwekkend symbool – precies dezelfde reden dat men Guantanamo Bay in het leven riep. Het zijn de terreursymbolen waarmee de media consensus schept.

De boodschap is: doe als iedereen, anders word je een monster.Ben een uniek individu, net als iedereen, uniek genoeg om te kunnen doen wat iedereen doet. Om te doen wat Dhr Vaessens doet: hef die literatuur maar op. De Ivoren toren van de nivellatie – met allerlei Gojaesque monsters in zijn martelkelder.

Daar ga ik binnenkort eens een essay aan wijden.

PoemTalk is een programma waarin vier dichters één gedicht bespreken (standaard opening van de licht sardonische Al Filreis: ‘a close, but not too close reading of a poem’), waarvan er ook altijd een opname wordt gespeeld van de dichter zelf. De gasten zijn elke keer anders (alhoewel sommige wel al meerdere malen langs zijn geweest).

In de meest recente PoemTalk (van afgelopen week) wordt het waarschijnlijk bekendste gedicht van Robert Creeley besproken, ‘I know a man’.

I Know a Man

As I sd to my
friend, because I am
always talking,—John, I

sd, which was not his
name, the darkness sur-
rounds us, what

can we do against
it, or else, shall we &
why not, buy a goddamn big car,

drive, he sd, for
christ’s sake, look
out where yr going.

(Hier in vertaling van Joost Baars).

Er worden twee verschillende opnames afgespeeld, met subtiele verschillen, maar in beide draagt Creeley voor met een bijzondere stem; met duidelijk hoorbare enjambementen, en getergd, alsof hij de angst voor de duisternis dat in het gedicht wordt genoemd ook op die manier uitdraagt.

Ook zeer de moeite waard is overigens de aflevering over het klankgedicht ‘What the president will say and do’ van Jaap Blonk, vooral omdat de uitvoering van het gedicht zo fantastisch is. Het is een herhaling van de titelzin die langzaam wordt afgebroken, tot er tenslotte alleen onverstaanbare klanken overblijven waar je Blonk bijna in hoort stikken (zeer accurate weergave, natuurlijk, van het onvermijdelijke gezwets van veel politieke figuren).

Vier conceptuele dichters uit Amerika verzamelen zich 1 mei in Berlijn voor een symposium over de conceptuele stand van zaken. Kenneth Goldsmith is van de partij (onder meer bekend van het overschrijven van een hele krant: Day). En Rob Fitterman die onder andere schreef, This window makes me feel (pdf; een 75-pagina lange onafgebroken opsomming van de gevoelens die ramen bij iemand doen opkomen, alsof die persoon er langs naar beneden valt. Het boek is dan ook opgedragen aan de slachtoffers van de WTC aanvallen).

Vanessa Place, die Dies: A Sentence schreef, een 50,000-woord, proza gedicht bestaande uit één zin. Place en Fitterman schreven ook samen Notes on Conceptualisms, dat uitkomt op de dag van het symposium. Van wat er te lezen valt op de site van de uitgever Ugly Duckling Press, lijkt het een interessante combinatie te zijn van creativiteit met kritiek.

Tenslotte Kim Rosenfield, dichteres en psychotherapeute waarvan meest recentelijk re:evolution uitkwam (een verzameling toegeigende teksten uit uiteenlopende disciplines als psychoanalyse en evolutie leer, die kritiek leveren op autoriteit en subjectiviteit). Ook in dit boek – dat in tegenstelling tot Notes on Conceptualisms wordt gepresenteerd als gedicht – zijn kritische perspectieven en creativiteit strategisch met elkaar verbonden.

Discover US, heet het festival (over de naam hebben ze lang nagedacht; nu ja, er zit nog net meer logica achter dan ‘I Amsterdam’). Lezingen en tentoonstellingen zijn verspreid van Januari tot Mei. Ook interessant belooft de lezing van dichter Jed Rasula over jazz (die momenteel blijkbaar in Berlijn aan Jazzbandism schrijft, een boek over modernisme), en Erik Friedlander (solo cellist) die John Zorn speelt.