Archive for July, 2009

Hola, mensen. Ik ben druk bezig met wat geheime projecten. Ik heb om die reden iedereen van mijn facebook gewist, omdat pottenkijkers niet welkom zijn.

Via via bereiken mij soms vragen en kritische geluiden. Wie die man wel niet was die op het podium stond bij Poetry, die zo naarstig Laibach plagieerde.

Dat was podiumbenders. Zijn echte naam wil hij liever niet bekend maken, maar ik kan wel even zeggen dat de het de frontman van een van ‘sneerlands meest spraakmakende avantgarde gezelschappen, Krapatski Pilleskopski, is. Deze onterecht in de marge verzeild geraakte conceptuele muziekgroep is bekend van juweeltjes als ‘Negen – Mao zwemt in de rivier’:

en ‘malle vis’ waarin Pilleskopski aantoont dat Raymond van het Groenewoud de vader van de flarfbeweging is:

Het dient gezegd te worden dat Pilleskopski een breder publiek verdient dan de 80 familieleden op Poetry.

Verwant aan Pilleskopski is de Nederlandse formatie en undergroundbeweging The John Dear Mowing club.
Ook deze geniale band en verzetsbeweging moet meer media-aandacht krijgen, vinden wij van loewak. Zij schreven onder andere het prachtige ‘the way it goes’ wat wij als een van de gevoeligste nummers ooit geschreven beschouwen. En het gaat nog over poezie ook. Luistert u naar The John Dear Mowing club:

Dat klinkt alsof het in Transformers thuis hoort. Maar het gaat om een mesostic generator, die een gedicht maakt uit een zoekterm + website. Bijvoorbeeld John Cage + CNN

In de verte liggen heuvels bezaaid met bessenstruiken,

In de verte liggen de heuvels achter de heuvels.

Zijn het noties, symbolen, klanken? (Arjen Duinker, Buurtkinderen)

-

Stephen Walter heeft gedurende anderhalf jaar een kaart van London getekend en werkt momenteel in Berlijn aan… u raadt het al. Deze kaarten zullen je misschien (of misschien ook niet) de juiste weg naar het postkantoor wijzen, maar het zal hoe dan ook een reis zijn met onverwachte wendingen door tijd en ruimte. Op een vergelijkbare manier als de poezie van Charles Olson, zijn Walter’s kaarten reconfiguraties van landschappen die uitnodigen tot nieuwe mogelijkheden voor het denken.

-

‘Het Eiland’ London

In een bekend verhaal van Jorge Luis Borges probeert een fictieve cartograaf een manier te bedenken om een kaart van Engeland te maken. Hij komt tot de conclusie dat om een waarheidsgetrouwe 1:1 kaart te maken, de kaart zelf deel uit zou moeten maken van het eindresultaat, wat tot oneindige regressie zou leiden. Dit verhaal heeft analogen als het Droste effect en Bertram Russell’s paradox van een verzameling die niet deel uit kan maken van zichzelf. Gregory Bateson maakt een vergelijkbaar punt van oneindige regressie in een verhelderende passage geciteerd door Louis Armand (in Solicitations, 208):

We say that a map is different from the territory. But what is the territory? Operationally, somebody went out with a retina or a measuring stick and made representations which were then put on paper. What is on the paper map is a representation of what was in the retinal representation of the man [sic] who made the map; and as you push the question back, what you find is an infinite regress, an infinite series of maps. The territory never gets in at all… Always, the process of representation is only maps of maps, ad infinitum

Umberto Eco schreef ‘On the impossibility of drawing a map of the empire on a scale of 1 to 1’, in een satirische demonstratie van de praktische complicaties die zo’n project met zich mee zou brengen. Een centraal probleem dat zich voor zou doen is dat er telkens een deel van het geheel het geheel zou uitbeelden, en abyme. Een continue verschuiving van representatie zou het gevolg zijn, oftewel, een ‘metonymische recursie’ (Armand, 208), waarin dus een deel van het geheel het geheel uitbeeldt. Met andere woorden een ‘recursie van het niet-assimileerbare’ (Armand, 211).

De kunstenaar Stephen Walter maakte het verstandige besluit – wellicht na het lezen van Eco’s essay – om niet te proberen een 1:1 kaart van Engeland te tekenen. Wel heeft hij een kunstzinnige cartografische weergave van London gemaakt, met een vergelijkbaar effect van metonymische recursie als beschreven door de fictieve cartograaf uit Borges’ verhaal. Walter heeft London als een eiland weergegeven, waarbij de kust begint aan het einde van elk stadsdeel. De kaart zoomt in op een deel, een fragment dat uit het geheel wordt getild: London als een eiland in plaats van Groot-Brittannië als een eiland. ‘Britain is a collection of islands… I wanted to show London as one of those islands’, schrijft Walter in een verklaring over zijn werk.

Collage van tekens

Maar dit zelf-replicerende patroon (waarin een deel wordt gegenereerd door het geheel, maar dat geheel op haar beurt ook spiegelt), herhaalt zich op een andere wijze in de structuur van de kaart zelf. Dit komt omdat de kaart is gevuld met symbolen, ikonen, feiten, verhalen, en mythen over de stad. Walter, die het grootste deel van zijn leven in London woonde, mengt persoonlijke herinneringen met gedocumenteerde feiten; Wikipedia lemmas met literaire anecdotes; een fascinatie met hedendaagse cultuur van ikonen, met de mythes die men in elke hoek van de stad vindt.

Dus de stad London waarin er een netwerk van tekens ontstaat, wordt tegelijkertijd figuurlijk of letterlijk herhaald door deze tekens die overal vermenigvuldigen. In cybernetica (de studie van (zelf-regulerende) systemen) wordt dit een ‘autopoeitische machine’ genoemd: een netwerk ‘that gives rise to components which, through their interactions and transformations, regenerate and in turn realize the network or processes that produced them.’ (Armand, 211).

What Ron Silliman in de context van het capitalisme een ‘fetishisation of signs’ heeft genoemd, gebeurt hier tot de n-de graad, en wordt juist door die proliferatie van tekens ondergraven. What Armand een ‘aesthetizering van informatie’ (218) noemt, wordt hier een ‘aesthetizering van tekens’, en van het niet-assimileerbare (de mythen, verhalen, (ongeverifieerde) feiten) van de stad.

Een collage van excess dat gelezen kan worden als een aanzet tot verzet, als wat Guy Debord ‘détournement’ noemde, ‘het her-gebruik van al-bestaande… elementen in een nieuw ensemble.’ (Armand, 218) Voorheen niet-bestaande combinaties worden mogelijk, die niet deel uitmaken van de ‘officiele’ versie van het Britse koningrijk.

The two fundamental laws of détournement are the loss of importance of each detourned element…and at the same time the organisation of another meaningful ensemble that confers on each element its new scope and effect. Détournement has a peculiar power which obviously stems from the double meaning, from the enrichment of most of the terms by the coexistence within them of their old sense and their new, immediate sense… détournement, is first of all a negation of the value of the previous organisation of expression. (Debord, geciteerd in Armand, 219)

Charles Olson’s cartografie

Walter’s kaart als een détournement van het hedendaagse London kan goed vergeleken worden met de poetica van Charles Olson (met verwijzing naar ‘Olson’s Republic’ een essay van Nick Lawrence, waaruit alle citaten hieronder komen). In zijn Maximus gedichten bracht Olson (1910-1970) ook de geschiedenis van een stad in kaart, namelijk, Gloucester (Massachusetts, niet Engeland), en gebruikte deze stad als een prisma voor Amerikaanse geschiedenis. Olson’s project – nog duidelijker dan Walter’s – was er een van het schrijven van de republiek. Maar het was nooit DE republiek, nooit de manier hoe dingen ‘horen’ te zijn, maar juist altijd met een wegdraaien. ‘What the poet has seen or done regarding the nation suggests a motive for the project of writing a republic, even if that motive is aversive, a turning away.’

Olson was – als beschreven in de recente documentaire Polis is This – een leraar die geen tijd had voor conventie. Hij onderbrak soms een hele dag les om biertjes te gaan drinken met zijn leerlingen, om daarna weer de les te vervolgen. Hij gaf een vak ‘het heden’ waarin de klas kranten las, een verlenging van zijn poetica in het leslokaal; alles kon gebruikt worden als uitgangspunt om iets vanuit een nieuw perspectief te bekijken, voor de détournement van vermoeide, bekende, verstandige / verstandelijke betekenis. ‘No visers aloud [sic]!’stemt Walter toe (zie afbeelding hieronder).

Olson’s ‘[p]oetry as that form of discourse which distracts the state…’ wordt relevant voor Walter’s kaart afbeeldingen. Zowel kunstenaar als dichter

dis-tract not simply by diverting…attention from the good, but by drawing it apart, dispersing and multiplying its loci of value; not just by constituting a space alternative to that of the state-form, but by de-gridding the concept of state-space, revealing it as lumpy, heterogeneous, desquamated; energizing it into spills and flows. Field as phasal, tendential, in formation.

Dus zowel Olson’s als Walter’s creatie/ontdekking van een republiek is ‘not lawmaking at all in the regulatory sense (gridding of the state-form), but instead wayward line-making, surveying: walking and mapping the eccentric boundaries of possibilities for social assemblage (elements gathered across time as well as space).’

Walter’s kaart is een accurate reproductie van de voornaamste kenmerken van London – de hoofdwegen, de Thames rivier, en de bevolkingsdichtheid. Maar tegelijkertijd ontstaan er ikonen tegenover mythes: BBC, IKEA, en $, schieten tevoorschijn als virtuele buren van Jack the Ripper, ‘the 1st Earl of Salisbury having honeymooned in 1589, in what is now a dodgy part of Edmonton’, en ‘secret lives of poverty’.

De schaduw kant van de geschiedenis in kaart

‘Het eiland’ vertelt de geschiedenis van London in een van de ontelbare wijzes dat het verteld zou kunnen worden, maar zeker niet de ‘officiele’ versie, tenminste niet alleen maar. In deze kaart maakt de hegemonie van geschiedenis-boek-feiten plaats voor een ander verhaal van London. Stephen Walter neemt Eliot’s zin ‘These fragments I have shored against my ruins’ letterlijk en zo doende wijst hij naar – in Walter Benjamin’s altijd poetische formulering – ‘the image-making within us, raising it to a stereoscopic and dimensional seeing into the depths of historical shadows.’ (Arcadework, 458). Het is passend, daarom, dat Walter’s kaart, al is het erg groot (ong. 1 x 1.5 meter), een vergrootglas vereist om het te kunnen lezen.

Umberto Eco stelt vast dat ‘every 1:1 map of the empire decrees the end of empire as such and therefore is the map of a territory that is not the empire.’ (Eco, 94). Al is dat bedoeld als een argument voor de onmogelijkheid van het tekenen van zo’n kaart, kan het ook gelezen worden als de beschrijving van een unieke gebeurtenis, die verschijnt als een breuk in de bestaande kaart.

Het zelfde geldt voor Stephen Walter’s alternatieve versie van London; een op schaal getekende kaart, maar een die herschikt is als een virtuele constellatie van feit en fictie (dwz, een die tijd en ruimte doorkruist). ‘The republic as resonant body whose emptiness enables its writing–not as a filling of that space, not as fulfilment, but as a concretizing of the invisible within it. If ideology is what disallows the seeing of what lies before us (ob viam = in the way), then hearing those lies as history’s echoes is what art may permit.’

Faber & Faber geeft het geheim weg, voor een nietige £3,000 kunnen aspirerende poëten in zes maanden…dichter worden! (Het lijkt niet als grap bedoeld..). Ze hebben een ‘Course Director’ en een selectie-procedure (er wordt niet vermeld of die ‘streng’ is).

There will be opportunities for students to discuss ‘next steps’ with the Course Director and with the guest speakers. At the end of the course all students will be expected to give a short reading at the Faber offices before a select audience.

The course will be selective.