Vorige week kreeg ik ‘Zoals een haan een ei legt’ binnen, een dichtbundel waarin de 100 beste gedichten uit de Turing wedstrijd, of tenminste de 100 gedichten die de jury het beste vond, gebundeld zijn. Ook mijn gedicht ‘De Aanslag’ is er in terug te lezen. Overigens niet in definitieve vorm, want ik vind het gedicht nog niet helemaal goed, dus voor de uiteindelijke bundelversie ga ik er nog wat aan sleutelen – dat krijg je als je noodgedwongen vers werk in moet sturen.

Van de bundel had ik niet veel verwacht. Omdat ik de top 3 in die wedstrijd geen van 3en een goed gedicht vond, en de gedichten op die website van dat radioprogramma grotendeels maar matig vond, dus de verwachtingen waren niet hooggespannen. Wat ik bijvoorbeeld heel bevreemdend vond is te horen dat de dichter van het gedicht dat de tweede prijs won (René Guljé met het gedicht Mirandabad 1954) ‘Ik heb het vleesmes van angst in mijn badtas’ de beste regel uit zijn gedicht vond terwijl voor mij juist die zin dat hele gedicht verpeste. Ik vond het wel een aardig gedicht tot die regel voor de dag kwam, toen dacht ik ‘nee nee weg ermee’. Raar is dat fenomeen: dat wat iemand anders als hoogste goed ziet voor jou juist het tegendeel is.

Maar goed: de bundel ‘Zoals een haan een ei legt’ valt me eigenlijk enorm mee. Er staan aardige, leuke, en een paar goede gedichten in. Kun je eigenlijk meer verwachten van een enkele wedstrijd? Naar mijn idee niet. Ik denk zelf dat 5 juryleden een ramp is – zou het mijn keuze zijn dan zou ik altijd, voor welke prijs dan ook, maximaal twee juryleden instellen. Bij drie begint namelijk het compromis. Dat is het compromisnummer. Bij twee heb je hoogstens kans op slaande ruzie. 1 Jurylid, dat lijkt me nog de meest ideale omstandigheid. Dan weet je tenminste wat je voor je hebt.

Interessant is het om dit boek te vergelijken met de ‘Jaarkalender poezie 2010′ die ik enkele maanden eerder ontving. Samengesteld door Victor Schiferli en die dame wiens naam ik nooit kan onthouden Tjietske ofzo. Ik heb die kalender dagelijks al badend doorgenomen. Schiferli is een typische exponent van de middelmaatelite in Nederland: zijn pedante bespreking van Duinkers bundel in de Trouw sprak wat dat betreft boekdelen: “ach, doe eens normaal, doe eens rustig, je kop steekt boven het maaiveld uit” was de kernboodschap van de recensie. In de gedichten die hij voor deze ‘poeziekalender 2010′ verzamelde valt dan ook geen lijn of smaak te ontdekken. Sterker nog, uit de keuze uit mijn werk (ik was met twee gedichten opgenomen) kan ik afleiden dat het eerste gedicht uit de bundel en het gedicht wat Jaeggi ooit op zijn weblog publiceerde als werken geselecteerd werden. Geen van beiden mijn beste werken of representatief voor de bundel: geen van beiden ‘toegankelijk voor een groot publiek’ of anderszins een excuustruus voor een akwalitatief selectieproces: er is duidelijk ‘gegrepen wat voor handen lag’ met ook nog zo’n irritant stukje consensusgedrag (Jaeggi zette het op zijn log dus het moet wel goed zijn)

De kalender heb ik heel goed doorgelezen. Er staan een paar hele goede gedichten in. Er staat een gigantische berg slappe, impressionistische werkjes in, tweederangs poezie, museale kitsch, stilleventjes van nonentiteiten, en ga zo door.

En dat is dan het creme de la creme van de Nederlandse poeziescene? Niet om het een of ander, maar die kalender is niks beter dan deze bundel ‘Zoals een haan een ei legt’ die toch grotendeels vol staat met zogenaamde amateurdichters. En dat zet je toch aan het denken.

Natuurlijk, dat hele gedoe stelt geen klap voor. Bekend zijn in Nederland is een gehuchtenhobby. Maar was dat nu juist de inzet van de Turing niet: kijken of er via een andere methodiek (geen ‘ons kent ons’) andere poezie boven komt drijven? Klaarblijkelijk wel. En dat is iets waar je alleen blij mee kunt zijn. Misschien toch een nieuwe orde, al is het dan maar voor even.

Martijn Benders, Istanbul, 12-02-2010