Waar ligt de grens tussen publiek en performer? Hoe kan ik het publiek actief deel uit laten maken van een performance? De spanning tussen kunstenaar en publiek is één van de basis elementen van performance kunst, en één die de zelf-uitgeroepen ‘grootmoeder van de performance kunst’, Marina Abramović met haar meest recente stuk – ‘The Artist is Present’ – op een zeer directe wijze onderzocht.

Het twee-en-een-halve maand durende stuk kwam vorige week ten einde maar ik bleef er maar aan denken dus breng het alsnog onder de aandacht. Gedurende de ruim seventig dagen was Marina Abramović zeven uur per dag in een zaal in het Museum for Modern Art te bekijken. Ze voerde verder geen kunstjes uit; haar inbreng ging niet verder dan gekleed in een lange witte jurk op een stoel zitten. Zij zelf was het kunst object waar mensen naar konden komen kijken.

Eén persoon per keer mocht op een stoel tegenover Abramović plaatsnemen en daar vervolgens zo lang blijven zitten als hij of zij nodig vondt. Deze persoon nam plaats als toeschouwer maar maakte door de opzichtige opstelling van de stoelen midden in een fel belichtte zaal, ook meteen zelf deel uit van de performance. (Het rij-beleid schijnt overigens niet geheel democratisch te zijn geweest. Björk, andere bekenden, en medewerkers van het MOMA die ook met Abramović wouden komen zitten schijnen voor openingstijden al binnen te zijn gelaten).

En de rij was lang. En/of langzaam. Want er waren inderdaad mensen die de langst mogelijk tijd, seven uur, zijn blijven zitten. Waarom dat in godsnaam nodig zou zijn is me niet direct duidelijk; maar het was hoe dan ook een keuze die aan de bezoeker werd overgelaten. Alhoewel de  gemiddelde tijd dat mensen bleven zitten met 20 minuten een stuk korter was. Maar een kortere tijd deed blijkbaar niet af aan de ervaring: voor veel mensen bleek het namelijk nogal een heftige en emotionele ervaring te zijn, getuige de vele betraande gezichten onder de honderden fotos van alle mensen die in de stoel tegenover Ambramovic plaatsnamen. De eerste man hieronder kwam overigens meerdere dagen terug en bleef een keer uren zitten).

Het twee-maanden durende stuk werd op de laatste dag nogal chaotisch afgesloten: één persoon liet zichzelf kotsen, een ander trok haar eigen jurk omhoog (niet om obsceen te zijn, maar, verklaart ze, om haar dank te tonen aan Abramović door ‘zich zo kwetsbaar op te stellen als Abramović in haar werk dat voor ons altijd doet’).

Alsof deze twee individuen inderdaad een volledige verandering hadden volbracht van toeschouwer tot performer. Marina Abramović op haar beurt bleef ook tijdens deze kots en strip partijen in stilte toekijken.

-

Zo zag dat er uit:

En ze heeft ook een Zen trainingskamp voor performance-kunstenaar krijgers: