Jeroen Mettes is genomineerd voor de C.Buddinghprijs. Hoe analyseert u dat fenomeen, Heer Benders?

Wij leven in een antihelden cultuur. Al onze leiders, al onze iconen, al onze bemiddelaars zijn antihelden. Jeroen Mettes was een typische antiheld, een warhoofdig tiep dat in de plaatselijke bibliotheek wat boekjes doornam, daar online wat opmerkingen bij plaatste en omdat hij snel genoeg zelfmoord pleegde in aanmerking kwam voor canonisatie. Zulke mensen ziet men het liefst. Onze ‘literaire elite’ bestaat meer en meer uit bemiddelaartjes die nog nooit een boek schreven. Denk aan een Jan Pollet, of een Frank Keizer, of een Joost Baars, die al overal fanboy waren toen ze nog nooit een letter op papier had gezet. Allemaal typische antihelden cultuur. Het hele idee van ‘rang’ is dit soort mensen een gruwel. De essentiele pathetiek van de bemiddelaar is altijd dat hij door representatie het hele idee van autoriteit wil uithollen. Een politicus is iemand die een toneelstukje opvoert, met als wezenlijke functie het verslappen van de autoriteit van de massa. Door zijn toneelstukje steeds aan de massa aan te passen hoopt de politicus en de belanghebbenden achter hem dat de massa in toom te houden valt. Het maakt dus weinig uit wat de massa roept, de bemiddelaars roepen steeds precies hetzelfde. Het is een papegaaienkaste die maar één feitelijk doel dienen: zichzelf in stand houden.

Is het mogelijk om van deze papegaaienkaste af te komen?

Je zou dan een nieuw systeem moeten scheppen waarin niet langer representatie de kernfunctionaliteit vervult. Het probleem met representatie is dat echte kernwaarden, als liefde en intelligentie, zich onmogelijk laten representeren. Ik ben bezig met het creeeren van een dergelijk systeem, omdat ik iets heb tegen de algemene klaagcultuur die overal heerst: al 20 jaar roept men dat deze planeet naar de donder gaat, maar men heeft nog geen enkele wezenlijk idee verzonnen hoe dat dan een halt toe te roepen. Het is alsof die ‘paniekcultuur’ ook zichzelf dient: wat heeft het in vredesnaam voor zin steeds dezelfde boodschap aan een anonieme massa te herhalen, dat het allemaal naar de donder gaat, als je niet vervolgens na die boodschap flink de mouwen opstroopt en aan de slag gaat? Zelfs onze filosofen als Zizek doen feitelijk niets dan het voor de hand liggende kordaat analyseren. Maar dat die analyse kordaat is maakt hem nog niet nuttig. Vandaar dat ik wil komen met ‘Sparta’, een nieuwe beweging, niet links, niet rechts en al helemaal niet het midden.

Waar gaan de ideeen van Sparta dan wezenlijk over?

Hele basale dingen. Wat wij willen is onze maatschappij op spartaanse wijze leiden en inrichten. Wij hebben daarvoor Sparta gekozen omdat het een van de weinige referentiepunten uit de geschiedenis is van de mensheid waar een cultuur gedurende korte tijd iets bijzonders wist te realiseren, en bovendien is een nieuwe ideologie nodig om te voorkomen dat men op foute, oude ideologien gaat inhaken, als het fascisme of het communisme. Om die reden willen wij een utopia gaan bouwen en ik ben momenteel bezig met een soort economisch Marschall plan, dat Nederland compleet uit de klei zal gaan trekken. Mits ernaar wordt geluisterd. Die kans is natuurlijk gering, maar ik heb gewoon maling aan al die passiviteit die de wereld al zo lang in een wurgreep houdt.

Is Sparta een revolutionaire beweging?

Nee, wij geloven absoluut niet in revoluties als instrument voor vernieuwing. Een typisch revolutie is een absoluut voorspelbaar fenomeen. De massa komt in opstand en verheft wat typische nujij posters tot nieuwe politieke poppen, en die verzinnen dan wat pseudo-intelligente ideeen en ga zo maar voort. Een kort poosje lijkt er iets veranderd, en uiteindelijk blijkt alles weer hetzelfde gangetje te gaan. Zoals ik al eerder stelde: intelligentie laat zich niet representeren. Dat is hét kernpolitieke probleem van onze maatschappij.

Waarom dan toch Sparta? Jullie representeren toch ook iets?

Wij zijn geen politieke partij maar een beweging. Ons doel is niet ‘het representeren van bestaande ideeen die bij het volk leven’ maar ons doel is nieuwe ideeen verzinnen om ervoor te zorgen dat er structurele maatschappelijke verbeteringen komen. Geen technocratische vernieuwing, hoewel wij niet tegen techniek zijn, maar ideologische: Sparta gaat kijken hoe wij ons het best kunnen organiseren zodat de samenleving tot iets zal worden dat wenselijk is. Onze nadruk ligt op ‘wenselijkheid’, niet op ‘realiteit’. Ons eerste nieuwe project zal het lanceren zijn van een volstrekt nieuw type school. Daarover binnenkort meer. Ook ga ik een website opzetten voor de beweging, zodat mensen zich erbij aan kunnen sluiten. Tegen de tijd dat onze ideeen helder worden, en zij zichzelf kunnen gaan bewijzen, kan de beweging dan een stil briesje blijven of uitgroeien tot een storm, het resultaat is mij eerlijk gezegd om het even. Sparta is primair een kunstproject, en de kunst is te kijken of we wezenlijk iets aan de vicieuze circel kunnen doen waarin onze samenlevingen zijn belandt.

Martinus Benders, Istanboel, Juni 2012