Het idee achter de Nationale  Poezie Encyclopedie is dan ook dat er een wetenschappelijk naslagwerk bestaat waarin mensen niet het zgn ‘halo-effect’ kunnen bewonderen (waarover van den Branden hier schreef: http://www.achillevandenbranden.net/2012/07/irrationaliteit-stuart-sutherland/ maar karakterschetsen die op de werkelijkheid zijn gestoeld.

Wat men tegenwoordig nog ‘literatuur’ noemt is vooral een gigantisch ingewikkeld mechanisme in elkaar geknutseld door b-schrijvers en c-dichters die met allerlei soorten rookgordijnen willen voorkomen dat er ooit nog een Canon komt.

Wie geen talent heeft (het gros) maar wel sluw is (de zichtbaren) is het hele idee van een Canon een gruwel: je zou toch maar je hele leven zo’n schitterend halootje van eigenbelang om jezelf bouwen, en dat dan twintig jaar later blijkt dat je helemaal niet kon schrijven? Die canon moet dus ofwel mijn naam bevatten, ofwel verdwijnen.

Hoe kun je verzekeren dat je opgenomen gaat worden in een canon met slecht of middelmatig werk? Alleen door ofwel alsnog hele goede boeken te gaan schrijven, ofwel alle kritiek onklaar te maken. Het eerste is uitgesloten zonder talent, dus we hebben het leitmotif te pakken: literaire kritiek moet dood. Vind zo’n beetje elke b-schrijver en b-dichter. Hardop zeggen kunnen ze dat echter niet. Sterker nog, ze kunnen het niet eens officieel zelf geloven, want ze geloven zo graag in zichzelf, dus werd het nieuwe adagium: de literaire kritiek, dat zijn wij zelf ook.

En daar zijn we nu, in een land waar de dichtertjes zelf ook de literaire kritiek zijn, en alles om zeep helpen wat op echte kritiek lijkt. Polemiek is verboden, maar Gerrit was een aardige man. Een aardige man die nog zo ouderwets was in een canon te geloven, haha. Alsof je kwaliteit niet gewoon zelf kunt verzinnen! En dus gaan ze driftig aan de slag en leggen overal rookgordijnen aan – rookgordijnen bedoeld om elke poging tot het formuleren van een smaak onmogelijk te maken.

Wie de polemiek in de ban doet – op alles wat gesponsord wordt door de Lerarenkamer (Het Letterenfonds) mag niet gepolemiseerd worden, want collega’s doen aardig tegen elkaar, maar wee als je de Lerarenkamer niet erkent als de meest relevante plek in de literatuur: je gaat in de ban, we maken je overal zwart, je komt nergens meer aan de bak. Want de Canon, dat zijn Wij. Hebben we verschrikkelijk hard voor moeten werken. Wel zeventig uur per week, net als Frans Timmermans.

Wij zijn de zichtbaren, zij die zichtbaar mogen zijn van de Lerarenkamer, die ook alle krantenkritiek uit eigen zak betaald. Zo, de Nieuwe Canon is zo goed als verzekerd. Toch voelt men ergens nog nattigheid. Laten we ook nog even een serie overheids-sitejes opzetten, ‘De Canon der Brabantse Letteren’ bijvoorbeeld, want een Canon is toch veel te belangrijk om het organiseren ervan niet aan de Overheid (dat zijn wij) over te laten? Hup, smijt er nog maar eens een paar ton tegenaan voor een WordPress kloontje. Lachen toch. Nou ja, dat is het systeem. Ik doe maar een beetje mee aan het systeem. Zo zijn die dingen nou eenmaal gegroeid. Ja goed, er staat ‘de meest zichtbare dichter van Nederland’ op mijn boek, maar dat wou de marketing afdeling. Dat heb ik zelf niet verzonnen! Ik ben als je me kent een hele toffe peer. En ik werk 70 uur per week, om de lerarenkamer overeind te houden. De grote Stoffige Lerarenkamer der Letteren.

Sinds wij de kritiek hebben kalltgestelt is onze toekomst verzekerd. We hebben bij de kranten wat kontjongetjes die de ‘literaire criticus’ acteren en die betalen we in ruil grote geldsommen voor boeken die wellicht zelfs ooit zullen verschijnen. Van de Raad van State kregen we vorig jaar te horen dat het niet pluis is dat commissieleden zelf ook subsidie aanvragen doen. Gelukkig was dat echter niet onze sector. We schrokken ons een hoedje! Stel je voor zeg! Met de kennis van nu en de kennis van toen komen we echter een heel eind. Wie heeft er nog een schitterend rookgordijn in de aanbieding? Wat zegt u, 12000 in de vergetelheid geraakte miskende dichters? Trek ze maar uit de kast, jongen, hier heb je een zak geld. Er kunnen nooit genoeg vergeten dichters zijn. Alles, alles om maar te voorkomen dat er ooit nog een echte Canon zal ontstaan.

Marc Reugebrink doet vaak erg zijn best om een verhaaltje hoog te houden, en dat verhaaltje is dat de ‘kranten’ te weinig ruimte hebben voor literaire kritiek om het ‘serieus aan te pakken’. Nogal een eigenaardig verhaaltje als je bedenkt dat diezelfde ‘critici’ op de loonlijst staan van het Letterenfonds. Ik ben juist sterk geneigd precies deze uitleg als een propagandavorm te zien: het verhaaltje klopt niet, immers, wat je ziet is dat de ‘internetkritiek’ die deze zgn miskende krantencritici vanuit dezelfde geldbron hebben opgezet (‘De Reaktor, De Contrabas, OoteOote’) op precies dezelfde wijze te werk gaan: er wordt gedaan alsof er ‘niet genoeg ruimte is’ om kritisch te kunnen zijn, met andere woorden: kritische bijdrages mogen worden gewist, en polemiseren is verboten. We zien dus 1 machtscentrum dat feitelijk 2 media probeert onder haar controle te krijgen. Reugebrink is niet veel meer dan de ingehuurde apologist van dat centrum. Dat is nu precies het ‘verraad’ waarover Komrij zo vaak schreef, het verraad van een generatie die er essentieel alleen op uit is de zaak te flessen. Omdat deze mensen vanuit het diepst van hun ziel het idee van een ‘Literaire Canon’, van elke vorm van rangorde, haten. Wie een overheid een Literaire Canon laat organiseren is meer dan alleen niet goed bij zijn hoofd: het is een zwendelaar, een kwakzalver. In de toekomst zie ik voor deze mensen echter maar één echte canon in het verschiet: dat van de lantaarnpaal.

Wie eerst elke vorm van kritiek en polemiek kalltstellt en vervolgens, als een waar Machiavelliaans genie gaat staan klagen dat de ‘literatuur stervende is’ – en de literatuur, dat zijn wij, natuurlijk. Wat gek, dat mensen niet geneigd zijn een industrietak te willen sponsoren die er alleen op uit is wegwerpliteratuur te produceren. En ja, natuurlijk mijnheer, het is het systeem, allemaal de schuld van het systeem. U heeft daar zelf niets mee te maken. U snapt er werkelijk helemaal niets van. U werkt 70 uur per week. Aan u, aan uw boeken, aan uw heilige voorkomen, kan het nooit gelegen hebben. Zwaai, zwaai. Doe de groeten aan de literaire canon, O grote schrijvers, O Snufjesavantgarde, O fastfoodfilosofen!