De Mangelmolen 1: Pieter Boksma
De Mangelmolen is een nieuwe rubriek op Loewak waarin Dhr Benders één gedicht van een bekend dichter
gaat analyseren. Dit keer nemen we een gedicht van Pieter Boksma. Op een gekke, nogal lumineus klinkende Engelstalige jomanda-pagina schrijft de ons zo vertrouwde Rob Schouten:
“Pieter Boskma is a cosmic poet and has been since his first collections: a wide panoply of verse full of ecstatic moments, metaphysical revelations, idyllic and elegaic flushes, his work contains it all.”
Een kosmische dichter. Wat is dat? Ik heb geen flauw benul. Iemand die door de kosmos wordt geïnspireerd? Iemand die overal in de kosmos welkom is met zijn versjes? De superlatieven zijn meteen alweer niet van de lucht. ‘A wide panoply of verse full of ecstatic moments’.
Wie even Google gebruikt ziet meteen dat deze uitdrukking uniek is in de hele geschiedenis van de Engelstalige literatuur: Link
Mijn hemel. Een regel later is het al raak, Gorter en Marsman worden erbij gesleept, en we lezen
“Boskma too is an exceptional phenomenon; no poet in the Netherlands can be swept along so intensely by mysticism, magic and the overwhelming impact of reality.”
Laten we deze nogal vettige jubelpagina even links liggen en even een random gedicht van het internet trekken. Om te kijken of het werkelijk allemaal zo geweldig is gesteld.
Van de grond
Nog altijd gelest door een lied van de grond
hingen de takken al laag in het najaar
Bedruppelde webben trokken het bos door
en vingen wat klein was en vleugeltjes had
De idyllische dood van detail en nuance
maakte weer plaats voor het egale witte
geschitter van sneeuw op een winterse
wolkloze windstille weide
Als het maar klonk en als het maar
waar was, en je het zag als je begreep
dat het geen vorm en geen naam had
Dan kwam het pas los en werd aarde
Dan lag er pas goud op het water
Dan brak pas glinster de klomp.
————————————–
uit: ‘Het violette vuur’
En daar gaan we dan vervolgens kritisch naar kijken. Worden de beloftes waargemaakt?
Van de grond
Nog altijd gelest door een lied van de grond
hingen de takken al laag in het najaar
Met de eerste regel lijkt me niets mis. Het is een aardige metafoor, takken die
gelest worden door een lied uit de grond.
Bedruppelde webben trokken het bos door
en vingen wat klein was en vleugeltjes had
Hier raak ik al minder enthousiast van. Spinnenwebben op pootjes die het bos door
hossen is één ding – een type surrealisme waar ik niet zo’n fan van ben, omdat het
weinig moeite doet de realiteit te penetreren – het is meteen een soort klucht.
Maar die gortdroge regel eronder met een ‘de tafel had vier poten’ beschrijving.
Nee, dit had er nooit in moeten staan. Zonde van de openingsregels.
De idyllische dood van detail en nuance
maakte weer plaats voor het egale witte
Nou zeg, ‘de idyllische dood’ nog wel – hoe archaisch kun je het maken?
Een raar stukje vulling, want iedereen weet dat sneeuw juist niet stervende
zaken wegveegt maar eerder conserveert. Ook hier weer: een slordig kijker.
geschitter van sneeuw op een winterse
wolkloze windstille weide
En hier haakte ik compleet af. De rest wil ik niet meer lezen. Wie ‘winterse wolkloze
windstille weide’ een mooie serie alliteraties vindt heeft naar mijn smaak het taalgevoel
van een bezopen olifant.
Eindcijfer van de jury: een 3.4
Een aardige openingszin, die door het vervolg compleet werd verpest.
Waarom dit zo’n pleiade aan superlatieven verdient is mij volstrekt niet duidelijk.
Het gedicht is willekeurig uitgezocht.
Martinus Benders, Istanbul, 27-12-2012
17 Responses to De Mangelmolen 1: Pieter Boksma
Leave a Reply
De nieuwe Benders
'Wôld, Wôld, Wôld!' heet de derde dichtbundel van Martijn Benders. Een lijvige dichtbundel met 222 pagina's. De bundel heeft een aantal verassingen voor u in petto en kwam uit in drie versies.
Koop de bundel nu!
'Wat koop ik voor jouw donkerwilde machten, Willem' heet de tweede dichtbundel van Martijn Benders.
Kijk je even op de facebook pagina van Schouten zonder Vloot dan zie je dat Boskma 1 van de meer dan 400 vrienden is –( met o.a. ook Nasr en Pfeiffer) – ‘bespreken wij positief elkanders waar dan helpen wij elkaar’.
Komrij stopte met het schrijven van kritieken, hoorde ik ergens, toen hij teveel vrienden had in de literatuur – zou zo’n Schouten zonder Vloot ook moeten doen. Die superlatieven moet je ook niet lezen als een wel overwogen objectief oordeel –nee het is een kadootje waarmee de ontvanger in het krijt staat, dat die ontvanger alleen goed kan maken door over de gever zelf nog een groter superlatief te schrijven – en zo is straks iedereen Shakespeare en dan is het klaar, uit, over. Heerlijk:… Het Grote Veren In Elkanders Reet Steken Festival.
Wat ik zo gelezen heb van die Boskma heeft het een niveau dat in buitenlandse bladen en bundels heel gewoon is – niks kosmisch aan. Een gemiddeld gedicht van een onbekende dichter uit de top 100 Engelse poetry competition is al beter dan dit spinnenweb op pootjes gedicht.
Wat ik las zijn zo goed als allemaal van die neoromantische stilleventjes met nogal horkerig en ondoordacht taalgebruik erin
en niet erg spitsvondige observaties. Waarom dat als Grootse Kunst moet worden bejubeld weet ik niet, meer iets wat je in een buurthuis zou verwachten hangen. Wie nu nog interessante stilleventjes wil maken moet toch echt met iets scherpers op de proppen weten komen dan dat de zonsondergang een mooie gouden gloed werpt op je klomp. Ik vraag me regelmatig af of al deze ‘dichtliefhebbers’ die gedichten waarover ze zo jubelen ook daadwerkelijk lezen. Het voelt meer aan als zo’n journalistenklasse van luiwammesen die een bundel niet eens openslaan, want het gaat toch alleen om de status allemaal. Iedereen is even geweldig, en hup we hebben weer een beurs op zak….
wanneer jezelf zoals Schouten ouwe opoe poezie schrijft dan vind je natuurlijk alle poëzie die ietsjes hoger grijpt al kosmisch- zoals een kleuter iemand uit groep 1 geweldig vindt- het is de hierachie van de lagere school- opkijken tegen de jongen die verder piest dan jij- die lui hebben ook helemaal niet de intentie om top poezie te schrijven -gewoon een beetje knoeien – je weet toch dat je goeie kritieken krijgt – het voorlees circuit in- kritiekje schrijven – radio voordrachtje, jury lid beetje schnabbelen in het letterenfonds- etc en zo- het grote doel- de 80 halen met een strik om je dikke kop.
Journalisten zijn gemiddeld gemankeerde schrijvers – gesneefd – zo’n arie van den berg in de nrc – die kijken op tegen iedereen die iets boven het nivo van een amateur dichter schrijft. Is een hogeschool opleiding journalistiek- havo klantjes met gesneefde ambities.
Keek nog eens op het internet naar wat gedichten van Boskma – inderdaad erg romelig- krijg dat gelijk onbedaarlijke zin om daar een pastiche op te schrijven- even 3 minuten wat husselen – en je hebt een Boskmatje:
Stilleven zonder bloem
Getrouwd met een olifant
die ‘s avonds laat een kip uitlaat
ben ik niet – toch voel ik soms
verdriet dat als de stille pozen
van een overjarige kraai de
wereld inschiet
zal zich de wrede damp verslikken
in het koude najaarslicht? oh wee
de ouden niet meer zo van dagen
zij weten wel waar slang zich bergt
razendsnelle watervallen als valken…
enzovoort enzoverder zelf verder afmaken
Of wat dacht je van de fagelistische meesterwerkjes die erlangs staan op de poetry site:
You’re so quiet and soft that I
so quiet that I so soft and that
you’re like me sometimes suddenly
and that from colouring the whole night
and that quietly a softer I
than you suddenly laughs reticently
because you’re a quiet soft
smiling reticence and that you
that you too and that you too can
open up and close a bit again too
even tighter than me more or less
more or less like me.
Lees dit eens voor de grap voor aan je expats clubje
Het doet me denken aan een cd die blijft hangen.
ja hangende cd poezie – maar met een biertje op vermakelijk- ‘a wide panoply of verse’ – niets komischer dan licht dronken ‘s avonds een gedicht van Fagel of Schouten, etc. vertalen- hilariteit – en de grote verbazing .. wie heeft dat geschreven? en wie geeft dat uit? en is er een cultuur op aarde waar dat in gedijt? vooral de Rus is elke keer weer verbijsterd door de laffe passieloze zeur toon – ‘alsof iemand in je bier heeft gepist’.
Nou ja ik kan me best een vorm van hangende cd poezie voorstellen die interessant zou kunnen zijn, maar dit is toch vooral een CD van Jantje Koopmans die steeds overslaat. Gast heeft weinig taalgevoel vind ik, en qua observator slash denker is het ook al niks. Steeds denk je: nu gaat ie iets belangrijks zeggen, en dan komt er weer iets uit dat zo archaisch en stom is dat je je weer in de 18e eeuw waant:
Je as danste een moment op de zuidenwind
en loste op boven het duin, als een traan in zee.
Ik had het niet verwacht, maar het viel me mee:
als ik hier voortaan kom, adem ik je immers in!
Zal ik dan ook de geuren weer opsnuiven
van je haren, je parfum en je warme schoot?
Je mond zo lang nadat ik naar je toe boog
voor een laatste kus, en wat was hij zuiver.
Ik bedoel, hallo, Rousseau zou hier misschien een knoeperd van krijgen, aan het begin van de 18e eeuw. Zuiverheidsideaaltjes, archaische neptaal, clichematige beschrijvingen, koe met vier poten vullingen – dat vind Schouten allemaal wel kosmisch, maar de rest van de wereld gelukkig niet.
Had me nooit erg verdiept in de glorieuze werken van Piet B. zag weleens een recensie langskomen- waarin hij geprezen werd als de nieuwe Gorter (NRC- met de uitroep ‘wat een dichter!’) maar nu ik een gedicht of 10 gelezen heb – kan ik niet anders dan concluderen dat het goedkope sentimentele kitsch schilderijtjes zijn – vaardig geschilderd met vaste hand (zoals de schilder van het beroemde zigeunerjongetje met traan ook een vaardige hand had) – wat vooral overheerst is – dit hebben we al 100 keer eerder gelezen en dan beter- waarom zou je dat nu begin 21 ste eeuw nog eens doen?
Dit is een soort dichter dat een opvatting over poezie heeft uit een vorige eeuw- belegen bange mannen poëzie om vrouwen te behagen. ‘Piet zegt het zo gevoelig’ ‘oh Piet draag nog eens zo parfum versje voor’- ‘wat schilder je toch heerlijk stilleventjes Piet’. En Piet Glimt Piet denkt dat ie een groot dichter is- heeft Robbie S. hem zelf gezegd- en dat is zelf ook een groot dichter en nog een beter criticus dus het is waar. Dus schildert Piet maar door het ene bundeltje na het anderen – lekker zingen zonder gitaar. Typisch iemand die een opschrijfboekje heeft en aan zee in het bijzijn van een vrouw aantekeningen maakt starend over het water….
Om Boskma goed na te doen moet je eerst het boekje De Oorsprong Van Het Kunstwerk van meneer Martin Heidegger uit de bibliotheek halen. Dat sestet van Boskma bijvoorbeeld, met die vorm en die aarde en die glans en ‘wat waar is’, kun je vrij eenvoudig genereren door pagina 64-65 van Heidegger door de papiershredder te halen en de resten die nog leesbaar zijn weer een beetje aan elkaar te plakken.
Een beetje de aartsvader van de neoromantiek, inderdaad, met klompen en zonsondergangen en blut und bodem en meer kunstfahige sachen. Neem de onsterfelijke regels:
The dunes today are very still.
Only the sea seems in the distance
to say something softly to me,
but I don’t know if I want to hear its trill.
En kijk hoe subtiel Boskma de hele bunker gewoon weglaat.
Dit gedicht blijkt er overigens pas net te staan. Ik denk dat het het slechtste Engelstalige gedicht is dat ik ooit las:
http://www.poetryinternationalweb.net/pi/site/poem/item/22670/auto/The-dunes-today-are-very-still
Het werk van Will Dockery is een verademing vergeleken bij dit werk.
Het is zo slecht dat het er bijna om vraagt op zang gezet te worden.
The dunes are very still today… hadden we met Roland Holst de grote zee dichter dan hebben we met Piet B. de grote duinen dichter- dat een zogenaamd professioneel dichter zo’n ontzagwekkend totaal over de top der duinen kut gedicht uit zijn pen wringt en het dan ook nog vertaald en ook nog eens schaamteloos op het web zet- maar sinds Heidegger weten we dat je met gewichtig gezwets heel ver kunt komen – omdat niemand het snapt zal het wel heel diep zijn – en dan gaat een bevriende kriticus (zoals bij Heidegger zijn ex-liefje Hannah Arendt) het prijzen en nog 1 en dan is er geen weg terug meer- en is Heidegger de filosoof van de eeuw en Piet B. de nieuwe Gorter- .
de golven zien eruit als grote tranen
en sissen licht als zij het strand bereiken,
tot schuim ontbloesemen en dan verwaaien.
licht sissende tranen? ha en dat schuim als bloesem? lees Geerten Gossaert: In Obitum “De wind die ruist door het ruim, met de eeuwige bloesem der golven: het schuim” en die had het weer van Swinburne – recycle poezie uit de poezie shredder.
Ik heb het even geprobeerd in te zingen. Ik ben wel snipverkouden maar dat past wel bij het nummer:
https://soundcloud.com/user9713771/boskma
Bijna net zo mooi als de klassieke liederen ‘pebbles on the beach’ en ‘life is so surprising’ van Jaques Plafond! al blijft ‘Een tulp al in een vaasje (een wipje in het hooi) the all time no 1!
Zou Piet b. soms ook een creatie van Wim T. zijn?
http://www.youtube.com/watch?v=dLYCYyT3Gdc
of is Wim T. soms Piet B. met een pruik op?