Niet alleen in Nederland, waar Job Cohen vanwege niet gemaakte excuses onder vuur kwam te liggen, wordt de excuuscultuur op de spits gedreven. In Amerika, waar theatrale fratsen sowieso populair zijn, hebben we dat aan de presidentschapscampagne kunnen zien. Nu de nieuwe president goed en wel met gezin en puppy in het witte huis zit, moet hij des te meer opletten voor een slip of the tongue. Barack Obama heeft zijn verontschuldigingen aangeboden voor een opmerking die hij maakte tijdens een tv-show. Hij grapte over zijn bowling-kwaliteiten dat die op de Special Olympics (paralympics) leken. Tim Shriver, de voorzitter van het commitée voor de Special Olympics was not amused en vanuit Air Force One bood Mr. President tenslotte zijn oprechte excuses aan.

Het gewicht van woorden.

Als een machtig persoon een keer een scheve schaats rijdt, zitten de multimediale bromvliegen er meteen bovenop. Het wordt breed uitgemeten, “geschandaliseerd”, en hij moet zich verontschuldigen. Jan Modaal zou ermee wegkomen, maar presidenten en burgemeesters moeten hun eigen woorden overschreeuwen. Waarom? Als machtbekleders hebben hun woorden meer gewicht. Logisch natuurlijk. Daarom moeten ze eigenlijk precies zeggen wat er van ze wordt verwacht, daarom voegen hun woorden niets toe – en daarom hebben hun woorden eigenlijk geen gewicht.

Dus wanneer Barack Obama zegt wat we van hem verwachten als hij een nieuwjaarsboodschap gericht aan het Iraanse volk en hun leiders uitspreekt, waar Kader Abdolah zo enthousiast over is, dan is het gewicht van zijn woorden nihil? Dan is het holle retoriek, zoals de Ayatollah beweert, omdat het enkel de echo is van wat “men” in Amerika vindt? Hij hoeft zijn excuses niet aan te bieden voor het feit dat hij vriendschap probeert te sluiten met de “as van het kwaad”. Zijn woorden drukken uit wat miljoenen binnenskamers houden. Ze wegen niets, maar ze demonstreren het gezamelijke gewicht van de woorden van zijn kiezers, die er buiten facebook geen podium voor hebben.

Deze calculatie met het gewicht van woorden is in dictaturen ondenkbaar. Het woord van Khamenei is de Wet; Achmadinejad maakt zijn walgelijke opmerkingen zonder dat zijn achterban hem ter verantwoording roept. Misschien hebben we op deze manier een goede graadmeter voor het democratisch gehalte mee in handen: hoe meer een machthebber vanwege onbenulligheden op het matje wordt geroepen, hoe democratischer een gemeenschap is.