Voor de Frank Starikjes van deze wereld, die niet geloven dat een ‘gerenommeerd auteur’ als Lucas Husgen (‘Hij studeerde enige jaren filosofie in Utrecht, Amsterdam en Nijmegen alvorens zich fulltime op het schrijverschap te werpen.’) zich online voor Louis Nanet uitgeeft even deze screenshot om te voorkomen dat hij weer ‘samenzweringstheorie’ gaat roepen. Dezelfde Husgen mailde me ergens in 1995, toen ik nog een jonge ongepubliceerde twintiger was ‘dat hij ervoor zou zorgen dat ik nooit ergens aan de bak kwam’. Later, toen ik wel gepubliceerd had, mailde hij ‘haha dat was toch maar een grapje, zoveel macht heb ik helemaal niet’. Nee, inderdaad, zoveel macht heeft u niet, mijnheer Husgen. In elk geval ook niet de macht leuke grapjes te maken. Misschien had u toch wat langer filosofie moeten studeren, en niet op 3 verschillende plekken.

Ander figuur waar ik niets mee heb: Luuk Gruwez. Zie deze recensie van Oosterhoffs bundel waarin hij glasheldere regels ‘wartaal’ noemt. Werkelijk geen letter Spaans aan, die geciteerde regels. Als je zulke simpele gedachtenlijnen al niet kunt volgen, dan kun je naar mijn idee maar beter op 3 verschillende plekken tegelijk filosofie studeren en vervolgens fulltime schrijver worden. O wacht, dat is hij al. Tja.

Lees het stuk op AllppphaaaaaVillllleeee

Hij heeft nu ook een ‘Martijn Benders model’ gemaakt gebaseerd op mijn gedicht ‘De Maan’:

Mij spreekt de bank, waar we twee ‘moonboots’ met touwen vastgeknoopt in een soort maanvorm zien liggen, erg aan. Hele mooie bank! En het toeval wil dat in mijn nieuwe bundel ook een gedicht staat dat ‘Witte Laarzen’ heet! Dank, Hans! De bank is in Arnhem te zien, maar ik weet niet precies op welke plek.

Lees meer over de Martijn Benders bank

Of heeft Nasr gewoon een te groot ego om op zijn plek te blijven? Arme Frank. Op de Turingposter deed Nasr ook al alsof zijn hoofd belangrijker was dan de wedstrijd. En ook daar zo’n grafisch lelijke kop en het soort tenenkrommend domme experimentalisme waaraan je een ware beginner herkent. Zou nieuwe Hoofdredacteur Edwin Fagel een spoedcursus photoshop aan het doen zijn? Franks halve hoofd knippen we er gewoon lekker af. Ook die verdeling van zwart wit foto’s en kleurenprotretten mag best arbitrair. Heel gewaagd allemaal! Voor wie nog durft te beargumenteren dat hier sprake is van ‘experimentalisme’: let ook vooral op het feit dat de afstand tussen rand en foto bij Menno Wigman niet dezelfde afstand is als bij de foto bovenaan.

De rest van deze beroepslezers en critici van Awater hebben dus geen flauw benul hoe goed mijn tweede bundel was.

Dat vind ik uiteraard prima, ik zou alleen net als bij Kathleen Ferrier en de VSB prijs die schijn van Universaliteit weghalen, niet langer ‘De beste bundel van 2011′ maar gewoon ‘Wat vonden onze lezers de beste bundel die zij gelezen hebben’. Dat ‘beroepslezers’ zou ik ook niet gebruiken. Het lijkt mij sterk dat deze mensen meer dan drie bundels per jaar lezen, door de bank genomen. Het gros hoor ik nooit over een bundel.
En aangezien mijn bundel een van de best besproken bundels van 2011 was vind ik niet dat je tegelijk ‘beroepslezer’ kunt zijn en dan gewoon de best besproken bundels negeren. Het is het één of het ander.

Beroepslezer? Okee, maar dan dien je ook alles te lezen wat ook maar de schijn van het beste over zich heeft.

Gewone lezer? Prima. Maar doe niet net of je een specialist bent, dan.

Lees maar even mee

Nu heb ik Bonita Avenue toevallig ook gelezen. Of wat heet toevallig, ik moest het lezen omdat ik voor een vriendin hier rapporteer over welke Nederlandse literatuur de moeite waard is te vertalen. En Bonita is een geweldig boek. Een prestatie van formaat, dat zie je zelden in de Nederlandse literatuur. Zelden zag ik een boek met zoveel goed geschreven, citeerbare zinnen. Een regelrechte klassieker, en dat als een debuut!

En dan komt een hoogleraar globalisering je even vertellen dat het stratenplan in dat boek niet klopte. Dat vind ik nou typisch Nederlands. Dat zo’n man meent daarmee iets interessants te hebben gezegd. En typisch ook iets voor de Volkskrant om met zoiets ultralulligs groot uit te pakken. Dat heeft ook iets heel smerigs, eigenlijk – je geeft enorm veel ruimte aan deze flauwekul, en aan daadwerkelijke recensies of dingen die relevant zijn voor de literatuur geef je nauwelijks ruimte, zogenaamd uit ‘ruimtegebrek’ – allemaal kwats, want er is ruimte genoeg voor dit soort onzin, schijnbaar.

Nee, Buwelda kan beter uitkijken – er zullen ongetwijfeld genoeg giftige kleine padden voor zijn voeten gaan lopen nu hij een prestatie neer heeft weten zetten – en een van die gifgroene padjes zit op de redactie van de Volkskrant, en het stinkende vliegje heette ‘nieuwswaarde’.

Lees een typische Donker recensie

Het is zo goed als onleesbaar, het is flauw, het is warrig geschreven. En het staat inmiddels al een jaar of zes op dat podium te oreren, zonder enig doel of weerslag. Toen ik Ricco van Nierop vroeg waarom deze mijnheer in hemelsnaam een podium kreeg bleef een antwoord uit. Vast dezelfde reden waarom destijd Edwin Fagel plotsklaps ‘hoofdredacteur’ van de Recensent was geworden zonder enig overleg met de medewerkers – een reden destijds voor mij om ermee te stoppen, temeer omdat Fagel zich onmiddelijk met de inhoud van mijn recensies begon te bemoeien.

Men ziet liever Tim Donker. Want dat is Lachu! Koetje Boe!

Vandaag schreef ik op de site van het NRC:

Het daadwerkelijke issue hier is niet het idee dat ‘een schrijver niet over pedofilie mag schrijven’ het daadwerkelijke issue is dat het tiepetje ‘Louis Nanet’ een verschrikkelijk kinderachtig tiepetje is waar zelfs Andre van Duin zich niet aan zou bezondigen. Dat men dit tegenwoordig als ‘literatuur’ probeert verkopen is al erg genoeg, maar dat ook nog een kudde in de kielzog van zo’n onverhaal komt kwaken dat ‘schrijvers overal over mogen schrijven’ is al helemaal de bedorven slagroom op het toetje. Het is helemaal niet primair de taak van een schrijver ‘overal over te schrijven’ maar om goed te schrijven, als hij ‘overal over wil schrijven’ verkast hij maar richting Libelle, Margriet, of, tegenwoordig, ook het NRC.

Ik vind dat nog wel het hinderlijkste aspect van het post-postmodernisme: dat te pas en te onpas een zootje ongeregeld komt melden dat je ‘het recht hebt rommel te schrijven’ omdat er ‘ofwel geen regels bestaan’ ofwel ‘omdat er vrijheid van meningsuiting is en schrijvers dat hebben’.

Uiteraard mag een schrijver over pedofilie schrijven – zie Nabokov die dit met verve deed, of Pilinszky die er ook gedichten over schreef. Een groot schrijver kan over alles goed schrijven.

Betekent dat dat een tiepetje met een fluitketel op zijn hoofd dat ‘Pedo! Huhuhuhu Pedooooo!’ staat te roepen plotseling ‘literatuur’ moet heten? Uiteraard niet. En wie in het kielzog van zo’n aartsflauwe zak over de ‘vrijheid van meningsuiting’ gaat staan oreren is al helemaal niet goed wijs.

Naar verwachting zal Pefko de Pfeijfferiaanse truuk toepassen: Jongens, het was allemaal maar satire. Lachu! Ja, maar wel hele slechte satire. Maar dat maakt niet uit toch? Er zijn toch geen regeltjes meer?

Jawel, er zijn wel regeltjes. Misschien kan Arnoud van Adrichem ook even meelezen, dan steekt die ook nog eens iets op:

1. Een schrijver dient goed te schrijven
2. Tiepetjes neerzetten mag, maar dan moet het een goed neergezet intelligent tiepetje zijn
3. Provoceren prima, maar dan moet het een intelligente provocatie zijn. Voor een massa randdebielen die te pas en te onpas ‘vrijheid van meningsuiting’ schreeuwen een domme pedo neerzetten is geen provocatie maar precies het tegenovergestelde: het is een smeekbede om canonisatie door die massa. Neem mij alsjeblieft op. Want ik durf dit allemaal zomaar te schrijven en ik moet in bescherming worden genomen tegen de boze kritiek – dezelfde truuk die Zwagerman en Barnard in het islamdebat uit hun mouw trokken.

Het gaat hier om een specifiek mechanisme dat verwant is aan de tweedeling entertainment-literatuur.

Iets is primair ‘entertainment’ als het appelleert aan de behoefte van een kijker of lezer om zich superieur te kunnen voelen. Men kijkt of leest omdat men iets onder zich wil wanen. Men wil debielen zien, schlemielen, idioten, achterlijke types. Men wil zichzelf bevredigen.

Iets is primair ‘literatuur’ als het appelleert aan de behoefte van een mens kennis te willen nemen van het hogere. Men leest omdat men weet dat de geest van het geschrevene iets is waarvan men iets op kan steken, de schrijver is iemand die men hoger dient aan te slaan dan zichzelf.

Waarom is het zo dat je steeds vaker ziet dat schrijvers danwel schlemielen als tiepetje spelen danwel zelf een authentieke schlemiel zijn? Omdat lezers primair de zelfverheffing compleet vreemd is geworden. Ze kennen die niet eens. Ze hebben geen flauw benul dat je middels literatuur met iets in contact kunt komen van een hogere orde – het zijn egalisten die het entertainment en bijbehorende wreed-banale geestinstelling met de paplepel ingegoten hebben gekregen.

Mijn positie is in het veld geloof ik nooit zo begrepen. Ik heb altijd consequent betoogd dat ik de ‘oude elite’ beter vond dan de nieuwe. Ik zie liever Gerrit Komrij dan Chretien Breukers. Ik zie liever Sybren Pollet dan Arnoud van Adrichem. Dit omdat naar mijn idee juist bij die nieuwe generaties het idee ‘rangorde’ en het idee ‘perspectief’ compleet afwezig zijn. Om die reden kan zo’n van Adrichem, die in realiteit net om de hoek is komen kijken, zich volstrekt laatdunkend opstellen tegenover een man met bijna 40 jaar schrijfervaring en een groot oeuvre op zijn naam: het is een vergiftigde ziel, die het entertainment met de paplepel binnen heeft gekregen. Het verbaasde me dan ook geen moment te horen dat Parmentier vooral aandacht besteed aan decadente dichters die ‘toevallig’ ook in de laatste hollywood-artflick hip waren. Ik moet die generatie helemaal niet, het zijn aartslobbyisten, die het niet eens meer nodig vinden daadwerkelijk een boek te schrijven om de grote literator te kunnen uithangen. Het zijn lapzwansen, uitvreters. Die totaal elk gevoel voor rangorde kwijt zijn – en dat gemis liefst ook nog jou in de schoenen zouden schuiven.

En dan? Dan staat Joost Baars op Ooteoote.nl een jaar later jouw woorden te herhalen, alsof hij ze zelf verzonnen heeft. Want zo zijn ze dan ook wel weer, die wierokertjes.

Ze bestaan om de bestaande orde te vervangen. Was Joost een jaar geleden nog enthousiast PVDA aanhanger, inmiddels heeft hij mijn standpunten goed genoeg begrepen om net te doen alsof hij ze zelf verzonnen heeft. Gelukkig heeft hij meer verstand van een oeuvre schrijven. Ja, dat was een NOT joke.

Lees deel 2 van het Kerstessay van Reugebrink

Hoeveel duizend artikelen heeft Marc inmiddels geschreven over het instorten van zijn literaire droom? En is dat niet een beetje het probleem ook: die schrijvers die altijd maar over hun eigen kruidenierswinkel ouwehoeren, en altijd weer die vettige machtsdroom op de achtergrond: hij had een belangrijk man kunnen worden, als de wereld maar anders in elkaar had gestoken.

Onderwijl deelt Marc nog even een steek uit aan het schorriemorrie op internet. Soms is hij zo boos dat hij daar bijna bij zou willen horen. Bijna, want daar is hij toch net iets te verheven voor. Hij mag dan niet de geweldig invloedrijke man zijn geworden waarvan hij droomde, maar dat betekent nog niet dat hij tussen die meninggevers op het internet thuishoort, tussen dat tuig dat op forums rondhangt.

Wat was het belangrijkste event van de laatste 15 jaar? Ongetwijfeld 911. Laten we eens kijken wat Marc daarover precies geschreven heeft:

http://www.google.nl/#sclient=psy-ab&hl=nl&safe=off&source=hp&q=Marc+Reugebrink+911&pbx=1&oq=Marc+Reugebrink+911&aq=f&aqi=&aql=&gs_sm=e&gs_upl=2116l5899l0l6131l19l13l0l3l3l2l591l4998l2-1.2.4.4l14l0&bav=on.2,or.r_gc.r_pw.,cf.osb&fp=6d32e7e31bf2753e&biw=1280&bih=862

Vreemd. Geen enkele mening te vinden van deze vlaamse topintellectueel over een zo belangrijke gebeurtenis in 11 jaar tijd?

Laten we dan eens kijken wat deze mijnheer die zo graag een belangrijke rol in de media speelt van Guantanamo Bay vond:

http://www.google.nl/#sclient=psy-ab&hl=nl&safe=off&source=hp&q=Marc+Reugebrink+Guantanamo+Bay&pbx=1&oq=Marc+Reugebrink+Guantanamo+Bay&aq=f&aqi=&aql=&gs_sm=e&gs_upl=3393l4108l1l5259l2l2l0l0l0l0l476l814l3-1.1l2l0&bav=on.2,or.r_gc.r_pw.,cf.osb&fp=6d32e7e31bf2753e&biw=1280&bih=862

We vinden welgeteld 1 citaat:

Amzil zelf heeft nu de handdoek in de ring gegooid, nadat Van Nieuwenhuyse moedig doorzette, eerdere ontslagbrieven niet aanvaardde, en zowaar samen met Amzil bij de koning op bezoek mocht. Laten we het zeggen zoals het is: mochten ze de klootzak die dit op zijn geweten heeft ooit in zijn kraag vatten, dat ze beginnen met hem het land, Europa, voor mijn part de wereld uit te zetten. Guantanamo Bay lijkt me een aardige locatie.

Marc Reugebrink wist in 11 jaar tijd precies eenmaal ‘Guantanamo Bay’ te gebruiken. Hij wenste dat een collega erin zou worden weggestopt.

Waarom wil deze man die overduidelijk weinig interesse heeft in wat er in de wereld aan de hand is door de media een belangrijk spreker gevonden worden? Omdat hij duizend artikelen schreef over hoe zijn droom een belangrijk spreker te worden niet uitkwam? Marc Reugebrink lijkt me iemand die weinig te vertellen heeft over de wereld waarin wij nu leven, getuige bovenstaande links, en iemand die veel te vertellen heeft over zijn eigen besognes. Dat mag, maar als ik de televisie was zou ik hem ook niet uitnodigen.

Meer nog dan van de polemist houd ik van de dichter Benders. In zijn magistrale gedichten schuilt zijn ware kracht. Ik zie een belhamel aan het werk, een enthousiaste jongen die in elke boom klimt met geen ander doel dan hem op de kortst mogelijke termijn neer te halen (maar dan wel met rukken waar je ademloos naar kijkt). Deze inzet doet me denken aan Lucebert, die ooit, net als Benders, met een ogenschijnlijk vrolijk-destructieve missie de poëticale arena betrad.

Het hele stuk is hier te lezen

Ik ben me er overigens natuurlijk van bewust dat veel mensen me irritant vinden. Of ik dat ook daadwerkelijk ben vind ik een andere vraag. Mensen ervaren dat zo, waarschijnlijk omdat ik nogal dominant aanwezig ben. Een van mijn goede voornemens dit jaar is dan ook me volledig tot Loewak te beperken qua publieke uitingen en de rest over te laten aan de wissewasjes die aldaar vanaf heden ongeremd kunnen doen alsof ze iets in de lauwe melk te brokkelen hebben.

Geen Benders meer dus op CB, en al helemaal niet op Ooteoote of elders.
Wel op facebook, maar daar ben ik slechts nog met een handvol schrijvers bevriend. Ook het ontvrienden was overigens mijn initiatief. De irritatie is dus wederzijds, zeg maar!

Wat mij shockeerde aan een stad als Mumbai – waar ik ‘s nachts binnenvloog en wat wel een soort pastische op de hel leek van Bosch, al rijdend in zo’n belachelijk klein taxietje langs de krottenwijken waar iedereen ter plekke ook ‘s nachts zijn afval aan het verbranden is – wat mij daaraan shockeerde is eigenlijk precies hetzelfde als wat me shockeerde aan dat verhaal van die Oostenrijkse griezel Fritzl: dat er mensen bereid zijn zo lang het slachtoffer te spelen. Die Fritzl hield 30 jaar lang een vrouw opgesloten in de kelder. Maar wie even nadenkt weet dat het niet moeilijk is iemand te doden, ook niet als er geen enkel wapen voor handen is. Het vereist slechts een goed uitgekiende klap, tegen het neusbotje, dat op zichzelf als een wapen dient in het gezicht.

Toch zie je dat zo’n vrouw er schijnbaar genoegen mee neemt dertig jaar door zo’n griezel te worden vastgehouden. Toch zie je dat er schijnbaar mensen zijn die liever in zo’n ellendige krottenwijk zitten terwijl op een dag lopen afstand ze midden in het bos zouden zitten waar ze hun eigen eten gewoon bij elkaar kunnen jagen.

Dat is precies het shockerende aan de menselijke natuur: dat er altijd griezels en tirannen zullen blijven vind ik geen rare gedachte, want zolang mensen zich zo passief, geestloos en als een slachtoffer opstellen vragen zij immers erom uitgebuit te worden door zulke onaangename figuren.

Mij is dan ook het medelijden met zulke mensen vreemd, omdat ik heb feitelijk zie als de oorzaak van de ellende, en niet als het gevolg. Wij zitten met die tirannen en griezels opgescheept omdat er zulke grote aantallen mensen zo’n verschrikkelijk foute levenshouding hebben.

Medelijden zal ik eerder hebben met het tegenovergestelde: een heel getalenteerde man die dankzij de stompzinnigheid van de massa niet uit de verf komt. Iemand met het talent van een groot dichter of schilder die in een ‘pleeschoonmakerskaste’ geboren wordt en er ondanks verwoede pogingen niet uit weet te ontkomen.

Maar dat is een situatie die in het Westen zich nauwelijks voordoet – in India, met zijn afgrijselijke kastensysteem, een van de meest fascistische systemen die een onmens zou kunnen verzinnen – daar kun je daadwerkelijk geboren worden in een bepaalde rang zonder een echte mogelijkheid eruit te ontsnappen. Maar zelfs dat is relatief: een inventieve ziel zou gewoon naar een andere plek lopen.

Wat je wel hebt in alle werelden: zielen die te verfijnd en gevoelig zijn om met ons grove tijdperk uit de voeten te kunnen. Mensen die meestal eindigen als verslaafde, of in een gesticht. Daar zit ook heel veel verspild talent tussen – de mensen die het goed doen op de apenheuvel zijn doorgaans de grovere tiepes met een dikke laag eelt op de ziel. Mensen die het denken bijna compleet vreemd is, laat staan de zelfkritiek. Ons systeem bevoordeelt de oppervlakkigen – je moet al erg oppervlakkig zijn om te geloven dat kwaliteit in een CV te vinden zal zijn. Honderd mislukte projecten, en je hebt een indrukwekkend CV. Maar één fantastisch gelukt project, en je bent iemand zonder aanzien, zonder CV, ze zullen je uitlachen, 1 projectje maar? Zo’n denkwijze die gebaseerd is op referentiele autoriteit bestaat bij gratie van de mislukking: men wil dat steeds alles afgeraffeld wordt, en mislukt, zodat men een toren van referenties kan opbouwen. Zie toch mijn toren van Babel aan, ik ben een belangrijk persoon. Ik heb een spoor van vernieligen achter me gelaten, alles om u maar deze Toren te kunnen laten zien. Ziet u toch eens mijn fantastische toren, hij strekt zich uit tot aan de wolken! En helaas kunnen de mensen daar ver beneden weer de klappen opvangen.

Bovenstaande kwam allemaal in me op toen ik vanmorgen bij de eerste koffie volgend filmpje zag:

Gepresenteerd als een soort zielig kerstverhaal. Pjotr woont al vijf jaar onder de grond. Schijnbaar snapt hij niet hoe hij zijn duim kan opsteken en naar een mooi palmenstrand kan liften. Ik zie niet in waarom die man zielig is. Hij leeft net als een konijn in een prachtig hol, zelfgegraven, en als hij het sigaretten roken en de kou beu is moet ie maar naar een warmere plek liften. Ik vind mensen in rijtjeshuizen met levensverzekeringen veel zieliger.

Ene ‘Barbara’ kwam me op feestboek kastijden toen ik mijn mening over Pjotr kenbaar maakte. Pjotr moest en zal een verschrikkelijk zielig mannetje gevonden worden. En ik was een totaal gevoelloze bruut om zo over Pjotr te durven spreken. Mijn antwoord:

Heb jij ooit zo geleefd als die Pjotr, Babsie? Vast niet. Ik wed dat jij al je hele leventje gepamperd leeft en de luxe hebt de hele dag in je gevoelentjes te zwelgen. Ik heb wel een jaar of zes net als die Pjotr geleefd. Een leuke en moeilijke tijd.

Ook dat hielp niet. Pjotr zou namelijk wel eens een autist kunnen zijn. En ik was het onmens die dat niet wou beseffen. Nog eens in de pen geklommen:

Pjotr is geen autist maar juist een moedige kerel, die een mooi eigen huisje bouwde midden in de natuur. Dat hij last van ratten heeft is te wijten aan zijn gebrekkige vermogen tot probleemoplossing een stuk gaas doet al wonderen. Dat dit als ‘zielig’ gepresenteerd moet worden in plaats van ‘bewonderenswaardig’ door zwelgende figuren die liefst iedereen in een rijtjeshuisje met een levensverzekering zouden wegproppen: dat is juist het echte probleem. De natuur mag niet bestaan van mensen als jij.

En daar eindigt de kerstboodschap van dit jaar: koester ook eens een stuk bewondering voor iemand als Pjotr, die juist eens zijn probelemen op een natuurlijker wijze probeerde oplossen. Wie Pjotr alleen maar zielig kan vinden vernietigt in feite zijn ziel. Want waar is het respect gebleven voor een man die duidelijk inventiever was dan al die mensen die dag in dag uit gepamperd worden door de welvaartsstaat?