Frank Starik nieuwe Dichter des Vaderlands
Brekend nieuws: Frank Starik, de meest zichtbare dichter van Nederland, is benoemd tot de nieuwe Dichter des Vaderlands.
Nog niet officieel, maar Loewak brengt zulke nieuwsfeitjes graag al een jaar of wat te vroeg, zodat u niet te hard zult schrikken als u straks een vogelverschrikker op uw scherm uw meest overdreven en verdrongen gevoelens ziet vertolken.
Frank Starik werd het door zijn lange staat van dienst met betrekking tot zichtbaarheid. Hij won nog nooit een literaire prijs, heeft nog nooit overdreven positieve recensies weten scoren, maar hij weet als geen ander hoe je erg zichtbaar kunt zijn voor iedereen.
Waar voor uw geld, dus. Helderziende van dienst was: Martinus Benders
Festivalcultuur is een vorm van instantcultuur
Een vervolg van ons interview met M.H.Benders, Dichter des Vaderlands i.o.
Heer Benders, u eindigde op plaats 11 in de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd. Wat is uw reactie?
Een fantastisch resultaat! Als het even zou kunnen zou ik het liefst eeuwig op Nr 11 staan, want het is toevallig ook mijn favoriete getal. Naar ik heb begrepen was het een mooie, vlekkeloos georganiseerde avond. Wel jammer vond ik dat ik de voordracht van mijn gedicht door Vrouwkje Tuinman heb moeten missen. Ik had dit keer weinig ludieks geregeld omdat mijn instinct zei dat ik niks zou gaan winnen, op het laatste moment even Eddy Warmerdam toestemming gegeven het podium op te klimmen als mij zijnde maar Eddy vond het allemaal te formeel. Groot gelijk heeft ie.
Toch klinkt er ook veel kritiek op de wedstrijd vanuit allerlei bronnen
Je hebt natuurlijk enerzijds de mensen die ontgoocheld zijn omdat hun verwachtingen niet waarheid werden, en anderzijds een soort hobby-elite die de wedstrijd vooral geboycot hebben omdat zij hun hobby-status niet onder ogen willen zien. Het was een prima wedstrijd. Het winnende gedicht is niet naar ieders smaak – nou en? Wanneer je kiest voor een kapitalistische aanpak in plaats van de gebruikelijke sociale-gilde aanpak betekent dat niet perse dat het eindresultaat ook beter zal zijn. Dat is ook niet zo heel erg van belang. De Turing is van oorsprong een test. Uit de testresultaten blijkt dat geweldige poezie erg zeldzaam is. Dat vind ik een heel mooi testresultaat. Ik denk persoonlijk niet dat de gebruikelijke gilde-aanpak een veel spannender resultaat zou hebben opgeleverd.
Ik ben wel van mening dat de prijs verhoogd moet worden naar een ton. Dat zal het komische effect hebben dat zelfs de meest verstokte hobby-elitair zijn principes laat varen. En dat is natuurlijk het leukste aspect aan die hele Turing wedstrijd. Het was vooral leuk te horen welke bekende dichters het niet gehaald hadden.
Wat is een ‘hobby-elitair’ in vredesnaam?
Een hobby-elitair is iemand die meent dat elitair zijn een soort hobby is, welke je beoefent wanneer jouw ‘vakgebied’ aan de orde komt. Mensen die nergens verstand van hebben, behalve van bijv het fokken van kanaries. En zodra het over het fokken van kanaries gaat duiken ze op en voelen ze zich almachtig, superieur en verheven boven alles en iedereen. Dat is voor mij een hobby-elitair.
Er klinkt stevige kritiek door op uw plannen om alle festivals, bladen en instellingen af te schaffen zodra u Dichter des Vaderlands bent geworden. U zou een cultuurbarbaar zijn die op cultuurvernietiging uit is. Uw reactie?
Onzin. U dient te begrijpen dat die hele festivalcultuur in onze maatschappij een vorm van instantcultuur is geworden. Het is pure fastfoodcultuur: snel even wat ‘cultuur’ opsnuiven vanavond dan hoor ik er weer bij, dan heb ik iets zinnigs gedaan. Noemt u mij eens vijf festivals die in 1922 plaatsvonden?
Euhhh….
Juist. Niks blijvends aan: het is instantcultuur. Een vorm van instantcultuur die daarnaast ook nog eens bijna alle financiele middelen opslokt. Dat is een absurde situatie. Dichters zitten op een houtje te bijten om blijvende cultuur te kunnen scheppen of worden gedwongen in het instantcultuurcircus mee te draaien om zo een karige boterham bijeen te verdienen. Ik ben niet tegen festivals maar je wordt er mee dood gesmeten tegenwoordig – feitelijk functioneren ze als stedelijke statussymbolen. Als de spreekwoordelijke dikke auto voor de deur van de gemeente, die een dikkere auto dan de buurman wil hebben. Dat kun je allemaal als ‘cultuur’ definieren, maar ik vind dat persoonlijk een heel andersoortig fenomeentype.
Wat is dan wel ‘blijvende cultuur’ volgens u?
De waarheid is dat Nederland feitelijk helemaal geen cultuur heeft. Om tot een cultuur te mogen worden gerekend vind ik drie elementen van cruciaal belang:
1. Het hebben van een eigen taal
2. Het hebben van een eigen, levende keuken
3. Het hebben van eigenaardige dansjes met bijbehorende leuke kleding.
Een taal hebben we nog, dus dat zit nog snor. Helaas hebben we echter de karige kookkunsten die we vroeger nog wel bezaten aan de wilgen gehangen. Ook zijn de mensen totaal het dansen verleerd. Ergo, onder deze vrij gebruikelijke definitie is van een ‘eigen cultuur’ totaal geen sprake meer.
Je kunt dan festivalletjes organiseren tot je een ons weegt om dat te verdoezelen. Mijn idee is anders: hou op met die onzin en pak de kernproblemen aan: leer het volk koken en dansen. Pas dan komt er uitzicht op een levende, Nederlandse cultuur.
Maar u kunt zich toch voorstellen dat mensen die zich enorm inzetten op cultureel vlak niet graag horen dat u die cultuur dood verklaart omdat ze niet kunnen koken of dansen?
Allemaal gehersenspoelden. Ze zien niet dat ze in een modderhut wonen. Wat kan mij het geroer in die modder schelen, de basis is niet goed. Cultuur kan alleen ontstaan als de basis goed gelegd is. Neem nou bijvoorbeeld die Amerikanen eens. Schatten van mensen, doorgaans, daar gaat het niet om. Maar het zijn mensen zonder basis. Mensen die niet eens een eigen taal hebben. Mensen die niet weten wat echt voedsel is. Mensen die nooit eens met een ander mens dansen. En dan krijg je het gelazer: oorlog hier, idiotie daar, massademocratie, waanzin. Zonder basis blijf je nergens. Een losgeslagen boei, daar heeft niemand wat aan. En dat is wat al die ‘cultuur’ van ons is.
Die hele zogenaamde immigratieproblematiek kon alleen ontstaan omdat wij volstrekt geen cultuur hebben. Er wordt dus ook helemaal niks ‘bedreigd’. Echte cultuur valt helemaal niet te bedreigen. Het idee alleen al!
Een kordaat cultureel beleid staat of valt met een massale aanval op de keuken en de dansvloer.
Hoe staat u tegenover iemand als Geert Wilders, die kunstenaars vooral als uitzuigers ziet?
Er bestaan veel misverstanden over figuren als Wilders. Misverstanden die ook vooral door zijn zogenaamde ‘tegenstanders’ de wereld in worden geholpen. U dient te begrijpen dat Wilders een typische Haagse insider is, die met veel disdain neerkijkt op het ‘klootjesvolk’ waarvoor hij speelt op te komen. Die man is in-en-in Den Haag: hij is een belichaming van het systeem zelf dat, door hem uit te vinden, zijn eigen illusies weer weet op te poken. Wilders is voor het systeem broodnodig. Ik ken persoonlijk bijna niemand die nog in de democratie gelooft. Ik ken persoonlijk bijna niemand die nog meent dat wij in een echte democratie leven. In zo’n situatie is een persoon als Wilders onmisbaar: wie zou er nog gaan stemmen, behalve als er zo’n ‘gevaar’ dreigt? De werkelijkheid is echter een hele andere: dat is dat het grootkapitaal al geruime tijd doorheeft dat het de democratie eigenlijk totaal niet nodig heeft om te kunnen functioneren. Dat het misschien wel veel beter functioneert zonder democratie. Dat o.a. door Zizek gesignaleerde probleem is zeer, zeer nijpend en de feitelijke oorzaak dat we de laatste 10 jaar meer en meer zien dat het ‘chroomlaagje’ over ons systeem begint af te brokkelen. Het was altijd maar een laagje, maar wel een laagje dat zeer zorgvuldig in stand werd gehouden. De laatste tien jaar zien we echter dat men het zelfs met dat laagje niet meer zo nauw neemt. Het is alsof het de machthebbers niets meer kan schelen of ze nog moreel of democratisch lijken. Dat is de politieke werkelijkheid waarbinnen u een figuur als Wilders moet plaatsen.
Wordt vervolgd…
‘Dichter des Vaderlands’ is geen literatuurprijs
Novo Universalis is een universele literaire denktank, in het leven geroepen door Martijn Benders en Samuel Vriezen, met als doel de wereldproblemen op te lossen en tot een universele literatuur te komen.
Jullie staan als één blok achter de kandidaat Bruinja. Waarom?
Omdat Bruinja de enige kandidaat is die begrijpt dat ‘Dichter des Vaderlands’ geen veredelde literatuurprijs is. De andere kandidaten lieten juist merken dat zij deze functie wel zo betrachten door zich te beroepen op de ‘kwaliteit van hun poëzie’ terwijl die kwaliteit juist helemaal niet aan de orde is. Van Leeuwen, Menkveld, Nasr: zij willen eerst achteroverleunen en bewierookt worden, en pas daarna eventueel een plan presenteren. Daar spreekt de typische houding van de oude, pre-internet generatie uit: niet de handen uit de mouwen steken, maar als een regent vanaf het pluche van de consensus de bewierookte uithangen. Wij geloven niet dat deze kandidaten begrepen hebben dat het hier om een dienstbare functie gaat.
Is dit dan de eerste slag tussen de internetgeneratie versus de oude elite?
De oude elite is een regentenelite die zich vooral op hun zwijgzaamheid beroepen. Zij zijn niet met internet opgegroeid en zijn niet gewend snel te reageren op ontwikkelingen, zij zien bovendien het reageren op publieke uitlatingen als ‘niet sjiek’ – als zij al een weblog hebben is het er eentje zonder mogelijkheid tot reactie; wezenlijk bezien is dit een soort publieksangst; juist de internetgeneratie, de generatie Heytze/Harmens/Bruinja/Benders/Vriezen etc. laten zien dat juist door je zeer aktief te bemoeien met consensusvorming en publiek je deze eerder zal overwinnen. Laten we het beestje even bij de naam noemen: dit zijn moeilijke tijden, uitdagende tijden, tijden waarin de handen uit de mouwen moeten, tijden voor vernieuwing, tijden waarin de jongere stemmen aan macht moeten komen. Weg met die oude elite die zich achteroverleunend laat ‘bewieroken’, alsof er niets beters te doen valt!
Jullie laten bovendien weten zeer ontstemd te zijn over de selectieprocedure. Waarom?
Wij snappen niets van die procedure. Volgens insiders informatie is bijvoorbeeld Pfeijffer afgevallen wegens publicatie van een naaktfoto, en ook de andere meer ‘eigenaardige’ kandidaten zoals Heytze (reisziekte) en van Daalen (voodoopriesteres) vielen af.
Onze vraag aan deze commissie is een heel eenvoudige: Waarom zijn deze mensen dan wel op de longlist gezet? Het is toch bekend dat Heytze reisziekte heeft, je gaat toch niet eerst iemand nomineren (en dus laten weten dat je hem geschikt vind) en vervolgens hem op zulke gronden weer schrappen? Dat vinden wij een volstrekt onbegrijpelijke procedure, die riekt naar een vorm van consensus-sadisme. Wij willen dus graag van de commissie een eenduidig antwoord op de vraag welke criteria zijn toegepast op de longlist om mensen van de lijst te gooien. Kwaliteit van hun poëzie zal het niet geweest zijn, dat is geen geloofwaardig argument.
Dichter des Vaderlands – de afvallers
Je begint je, na dat verhaal van Harmens, dan af te vragen hoe de motivatie er eigenlijk uitziet voor de andere afvallers – ik stel me daarbij dan zoiets voor:
Van Daalen: ‘Ben je gek joh, dat is een voodoo priesteres! niet representatief genoeg!
Pfeijffer: Die ging naakt op zijn boek zitten! Niet representatief!
Heytze: Die man heeft reisziekte, die kan met geen mogelijkheid representatief genoeg zijn
Marjolein de Vos: Nee joh, dan krijgen we van die zeehondjesgedichten in de krant.
Ruben van Gogh: Ben je helemaal besodemieterd, dat is die broer van Theo! Willen we alweer een terroristische aanslag riskeren?
En Harmens geeft aan een argument te willen horen waarom Menkveld genomineerd staat. EJH belooft zijn eigen schoen op te eten als het argument overtuigend genoeg is. Dat is niet zo moeilijk, Menkveld past namelijk prima thuis in het rijtje Komrij – Van Wissen – …..
Zo’n degraderende lijn dien je voort te zetten, anders snijd je jezelf in de vingers als autoriteit. Menkveld is dus wezenlijk bezien de enige serieuze kandidaat.
Ilja Pfeijffer geweigerd wegens naaktfoto
Volgens Erik Jan Harmens is Ilja Pfeijffer door de commissie die een dichter des Vaderlands moet uitroepen van de shortlist geschrapt onder meer omdat hij naakt op zijn eigen boek is gaan zitten.
Ik schreef eerder een gedicht naar aanleiding van die foto, gewoon omdat ik de tragiek van die foto wou benadrukken. Ik vind het buitengewoon kleinzielig dat Pfeijffer op die grond geweigerd is, als het klopt, en ik wil een stukje Nietzsche citeren om dit te benadrukken:
“Wat is er middelmatig aan de typische mens? Dat hij de keerzijde der dingen niet als noodzakelijk opvat: dat hij de misstanden bestrijdt, alsof men die zou kunnen missen; dat hij het één niet samen met het ander wil accepteren, – dat hij het typische karakter van een ding, van een toestand, van een tijdperk, van een persoon zou willen uitwissen en uitvegen, doordat hij maar een deel van hun eigenschappen goedkeurt en de andere zou willen afschaffen. …’
” Ons inzicht is het omgekeerde: dat met iedere groei van de mens ook zijn keerzijde moet groeien, dat de hoogste mens, gesteld dat een dergelijk begrip gewettigd is, die mens zou zijn die het contrastkarakter van het bestaan het sterkst vertegenwoordigt, als glorie en de enige rechtvaardiging ervan…”
De nieuwe Benders
'Wôld, Wôld, Wôld!' heet de derde dichtbundel van Martijn Benders. Een lijvige dichtbundel met 222 pagina's. De bundel heeft een aantal verassingen voor u in petto en kwam uit in drie versies.
Koop de bundel nu!
'Wat koop ik voor jouw donkerwilde machten, Willem' heet de tweede dichtbundel van Martijn Benders.
Commentaar