Ik ben met stomheid geslagen, vandaag, en dat ligt heus niet alleen aan het feit dat ik vanmiddag de berg op ben gelopen om bij het klooster een fles wijn leeg te drinken. Nee, ik verbaas me over de berichten die ik lees uit letterenland.

Enerzijds houdt Thomas Vaessens, hoogleraar Moderne Letterkunde in Amsterdam, een pleidooi voor de democratisering van de literatuur. Ja, dat heeft u goed gehoord. Juist in een tijdperk waarin stilaan duidelijk wordt dat de democratie op zowel alle fronten pijnlijk gefaald heeft, tot stilstand is gekomen en we voor enorme dilemma’s staan op dit vlak komt Hoogleraar Vaessens vanuit zijn Ivoren Toren met de welhaast geniale observatie dat juist de literatuur ook maar eens moet democratiseren.

Anderzijds lees ik dat Schrijversorganisatie PEN (kunt u zich een kunstenaarsorganisatie die KWAST heet voorstellen?) bepaalde leden heeft geschorst omdat zij een paar gedichten van Karadzic hadden gepubliceerd. En dat mag niet. Want monsters mogen geen gedichten schrijven, en gedichten van monsters mogen niet gepubliceerd worden.

Deze twee verhalen markeren duidelijk de licht en schaduwzijde van het huidige literair establishment. Aan de lichtkant trompettert Vaessens vanuit zijn Ivoren toren blind de gebruikelijke belegen-humanistische nivellatie, terwijl aan de schaduwkant de Stasi van PEN/KWAST of welke kurkdroog mandarijnenfront ook bepalen wat wel en wat niet gepubliceerd mag worden.

Het is duidelijk een subsysteem dat opereert binnen het grotere systeem dat ons omringt, een systeem dat dit soort vogelverschrikkers nodig heeft om mensen in het gareel te houden. Vogelverschrikkers als Fritzl, Karadzic: het zijn feitelijk juist de pijlers van ons huidige systeem. De reden dat deze mensen bijna oneindig veel media aandacht krijgen is vanwege hun dienstbaarheid als afschrikwekkend symbool – precies dezelfde reden dat men Guantanamo Bay in het leven riep. Het zijn de terreursymbolen waarmee de media consensus schept.

De boodschap is: doe als iedereen, anders word je een monster.Ben een uniek individu, net als iedereen, uniek genoeg om te kunnen doen wat iedereen doet. Om te doen wat Dhr Vaessens doet: hef die literatuur maar op. De Ivoren toren van de nivellatie – met allerlei Gojaesque monsters in zijn martelkelder.

Daar ga ik binnenkort eens een essay aan wijden.